ARDEŞEN / RİZE
Çalışma alanlarımız

Tazminat ve Sigorta Hukuku

Trafik kazaları, maddi ve manevi tazminat ile sigorta uyuşmazlıkları.

Tazminat hukuku, hukuka aykırı bir olay veya sözleşmeye aykırılık nedeniyle uğranılan zararın giderilmesini konu alır. Sigorta hukuku ise poliçeyle üstlenilen riskin gerçekleşmesi hâlinde sigortacının sorumluluğunu ve tarafların haklarını düzenler. Trafik kazaları, araç değer kaybı, onarım giderleri, bedensel zararlar ve sigorta ödemelerine ilişkin uyuşmazlıklar bu alanların kesiştiği başlıca konulardır.

Aynı kazada birden fazla zarar kalemi doğabilir. Aracın onarılması, ikinci el değerindeki düşüşü veya kullanılamadığı dönemin zararını her zaman ortadan kaldırmaz. Her talep bakımından zarar, sorumlu kişi, sigorta teminatı, kusur durumu ve süreler ayrı değerlendirilmelidir. [1, m. 49–52; 2, m. 85–92]

Trafik kazalarında sorumluluk ve sigorta

Sürücü, araç işleteni ve sigorta şirketinin sorumlulukları farklı hukuki temellere dayanır. İşleten sıfatı belirlenirken tescil kaydı, uzun süreli kira ve fiilî işletme ilişkisi incelenir; kayıt malikinin durumu her olayda aynı kabul edilmez. Sürücünün kusuru, aracın işletilmesi, tarafların zararları ve kanuni sorumluluktan kurtulma nedenleri birlikte değerlendirilir. [2, m. 3, 85–89]

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu (KTK) kapsamındaki zorunlu trafik sigortası, sigortalı aracın işletilmesi nedeniyle üçüncü kişilere verilen ve teminat kapsamına giren zararları, geçerli limitler içinde karşılar. Kasko ise sigortalının kendi aracındaki zarara poliçe koşullarıyla güvence sağlar. İhtiyari mali sorumluluk teminatı, zorunlu trafik sigortası limitinin üzerindeki sorumluluk bakımından ayrıca incelenebilir. Sigortanın bulunması, sürücü veya işletenin bütün sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. [2, m. 91–92, 100; 3, A.3, A.5–A.6; 4]

Araç değer kaybı

Değer kaybı nedir

Araç değer kaybı, kaza nedeniyle hasarlanan aracın onarıldıktan sonra ikinci el piyasasındaki değerinde oluşan azalmadır. Karşılaştırmada, aracın kazadan hemen önceki durumu ve kaza tarihindeki piyasa koşulları esas alınır. Hasar onarılmış olsa da araç aynı ekonomik değere ulaşmayabilir. Onarım bedeli ile değer kaybı ayrı zarar kalemleridir. [1, m. 49–51; 3, A.5/a; 9]

Örneğin kaza öncesinde piyasa değeri 1.000.000 TL olan aracın, onarım sonrasında aynı tarih koşullarında 940.000 TL değerinde olduğu teknik olarak belirlenirse değer farkı 60.000 TL’dir. Bu örnek varsayımsaldır; ödenecek tutar kusur, sorumluluk, önceki ödemeler ve sigorta limiti dikkate alınarak ayrıca belirlenir. Onarım giderinin belli bir yüzdesi, bütün araçlar için doğrudan değer kaybı sayılamaz.

Değer kaybı nasıl belirlenir

Aracın markası, modeli, yaşı, kilometresi ve kullanım biçimi; hasar gören parçalar, onarımın niteliği ve geçmiş hasarları birlikte değerlendirilir. Ekspertiz raporu, onarım belgeleri, önceki hasar kayıtları ve emsal piyasa verileri bu incelemenin dayanaklarıdır. İlanlardaki istenen fiyatlar, tek başına gerçekleşmiş satış değeri veya kesin zarar miktarı değildir. [3, A.5/a; 8]

Önceki bir kaza veya yüksek kilometre, somut inceleme yapılmadan her durumda değer kaybının bulunmadığı anlamına gelmez. Aynı parçanın önceki hasarı ve yeni kazanın ek etkisi özellikle araştırılır. İnternetteki eski katsayı tabloları veya tek başına hasar tutarı, güncel hukuki ve teknik değerlendirmeyi karşılamayabilir. [1, m. 50–51; 3, A.5/a; 9]

Hasar başvurusu değer kaybını da kapsar mı

1 Temmuz 2026’da yürürlüğe giren değişiklikten sonra kurulan sözleşmelere uygulanan Trafik Sigortası Genel Şartları A.5/a, araç hasarı başvurusunun değer kaybı talebini de kapsadığını düzenler. Araç hasarı için eksper atanmışsa, eksper değer kaybı tespitine de raporunda yer verir. Sigortacı, hesaplanan tutarı nihai eksper raporunun kendisine ulaşmasını izleyen iş günü içinde hak sahibine bildirir. [3, A.5/a, C.11 ve yürürlük notu; 8]

Bu kuralın her eski poliçe ve kazaya kendiliğinden uygulanacağı kabul edilmemelidir. Sözleşmenin kurulma veya yenilenme tarihi, kaza tarihi ve o sözleşmeye uygulanacak genel şartlar belirlenir. Her durumda başvurunun kapsamının, eksper raporunun ve yapılan ödemenin hangi zararları karşıladığının yazılı olarak izlenmesi önemlidir. Onarım giderinin ödenmesi, değer kaybının da ödendiğini tek başına göstermez. [3, A.5/a, C.11]

Kusur sigorta limiti ve daha önceki ödemeler

Değer kaybı talebinde karşı tarafın hukuki sorumluluğu ve zarar görenin kusuru dikkate alınır. Tamamen kendi sorumluluğundaki kazada araç sahibi, kendi aracının değer kaybını zorunlu trafik sigortasından isteyemez. Kısmi kusurda sorumluluğa düşen miktar ayrıca hesaplanır. [1, m. 52; 2, m. 85–92; 3, A.6]

Onarım gideri ve değer kaybı aynı maddi zarar teminatı kapsamında değerlendirilir; her biri için kendiliğinden yeni ve ayrı bir poliçe limiti doğmaz. Önceki hasar ödemeleri, aynı kazadan doğan diğer talepler ve geçerli limit incelenir. Limitin yetmemesi hâlinde kalan zarar için diğer sorumlular veya varsa ihtiyari mali sorumluluk poliçesi gündeme gelebilir. Aynı zarar iki kez tahsil edilemez. [2, m. 91, 96, 100; 3, A.5/a]

Araç hasarı kullanım mahrumiyeti ve tam hasar

Onarım giderleri ve eksik ödeme

Araç hasarında hangi parçaların onarılacağı veya değişeceği, işçilik, parça niteliği ve yapılmış ödemeler incelenir. Servise ödeme yapılmış olması, rapor veya hesaplamadaki her unsurun doğru olduğunu göstermez. Onarım farkı, değer kaybı ve başka zararlar birbirine karıştırılmadan belirlenmelidir. [1, m. 50–51; 3, A.5/a, B.2]

Araçtan mahrum kalma ve ticari kazanç kaybı

Aracın kullanılamadığı dönemdeki zarar, değer kaybından farklıdır. Hasarın gerektirdiği makul onarım süresi, kullanım ihtiyacı ve emsal araç bedelleri değerlendirilir. Aracın serviste kaldığı her günün tamamı otomatik olarak tazminata esas alınmaz. Kiralama, servis giriş ve çıkış belgeleri ile diğer kayıtlar incelemede önem taşır. Ticari araçta ileri sürülen kazanç kaybı da gelir ve zorunlu giderler gözetilerek ayrıca hesaplanır. [1, m. 50–52]

Araç mahrumiyeti ve ticari kazanç kaybı, zorunlu trafik sigortasının onarım ve değer kaybı teminatıyla aynı kapsamda değildir; genel şartlardaki dolaylı zarar istisnası dikkate alınır. Bu talepler, koşullarına göre sorumlu sürücü veya işletene yöneltilir. Kaskodaki ikame araç ya da kullanım kaybı güvencesi varsa süre, araç sınıfı ve diğer poliçe koşulları ayrıca incelenir. [2, m. 85–90; 3, A.6/k; 4]

Tam hasar ve ağır hasar ayrımı

Günlük dilde “pert” denilen durumlarda, aracın tam hasarlı mı yoksa ağır hasarlı mı olduğu teknik kurallarla belirlenir. Her yüksek onarım bedeli aynı hukuki sonucu doğurmaz. Kaza tarihindeki rayiç bedel, hasarın niteliği, onarım maliyeti ve hasarlı aracın kimde kalacağı birlikte incelenir; “sovtaj” denilen hasarlı hâl değeri hesapta önem taşıyabilir. [7]

Tam hasar bedeli üzerinden karşılanan kayıp ile onarılmış araçtaki ikinci el değer kaybı farklı hesaplama biçimleridir. Aynı kaybın iki kez istenmesi önlenmelidir. Sigortacının rayiç bedeli, kesintileri veya hasar sınıflandırması somut raporlar üzerinden değerlendirilir. [1, m. 50–51; 3, A.6/ö, B.2; 7]

Yaralanma ölüm ve manevi tazminat

Bedensel zararlar ve çalışma gücü kaybı

Yaralanma hâlinde tedavi giderleri, geçici kazanç kaybı, çalışma gücünün azalmasından doğan zarar ve ekonomik geleceğin sarsılması değerlendirilebilir. Bakıcı ihtiyacı ve süresi, tıbbi bulgularla birlikte ele alınır. Her engellilik oranı, doğrudan aynı oranda gelir kaybı veya aynı tutarda tazminat anlamına gelmez. [1, m. 54–55]

Kaza tarihi, yaralanmanın kazayla ilişkisi, iyileşme süreci, meslek, gelir ve ilgili mevzuata uygun sağlık kurulu raporu önem taşır. Trafik kazasındaki sağlık giderlerinde KTK m. 98 ile Sosyal Güvenlik Kurumuna (SGK) yüklenen sorumluluk; bakıcı gideri, geçici iş göremezlik ve sürekli sakatlık taleplerinden ayrı incelenir. Bütün bedensel zararların aynı teminattan karşılanacağı varsayılamaz. [2, m. 98; 3, A.5/b–c]

Ölüm ve destekten yoksun kalma

Ölüm hâlinde cenaze giderleri, ölüm hemen gerçekleşmemişse ilgili tedavi ve kazanç kayıpları ile destekten yoksun kalma zararı gündeme gelebilir. Destekten yoksun kalma, miras payının karşılığı değildir; kişinin ölüm nedeniyle kaybettiği fiilî veya beklenen desteğe dayanır. Mirasçı olmak tek başına bu tazminata hak kazandırmadığı gibi, mirasçı olmamak da her durumda engel değildir. [1, m. 53; 3, A.5/ç]

Manevi tazminat ve sigorta kapsamı

Bedensel bütünlüğün zedelenmesi veya ölüm nedeniyle manevi tazminat, olayın ağırlığı ve kanuni koşulları içinde istenebilir. Ağır bedensel zarar veya ölüm hâlinde yakınların talepleri ayrıca değerlendirilir. Sırf araçta maddi hasar bulunması, kendiliğinden manevi tazminat hakkı doğurmaz. [1, m. 56, 58]

Manevi tazminat, zorunlu trafik sigortasının kapsamı dışındadır. Sorumlu kişilere yöneltilecek talep ile poliçede ayrıca verilmiş manevi tazminat güvencesi birbirinden ayrılmalıdır. Sigortacıya başvurulabilmesi için ilgili ek teminatın gerçekten mevcut olup olmadığı ve kapsamı incelenir. [2, m. 92/f; 3, A.6/f]

Sigortaya başvuru tahkim ve dava

Yazılı başvuru ve cevap süresi

Zorunlu trafik sigortasında dava veya sigorta tahkimi öncesinde ilgili sigortacıya yazılı başvuru yapılır. Sigortacı on beş gün içinde yazılı cevap vermez veya cevap talebi karşılamazsa yargısal başvuru yolu gündeme gelir. Başvuruda talep edilen zararlar, belgeler ve önceki ödemeler açıkça gösterilmeli; teslim tarihi kanıtlanabilmelidir. [2, m. 97; 6]

KTK m. 99’daki sekiz iş günlük ödeme süresi ile m. 97’deki on beş günlük cevap ve başvuru düzeni aynı değildir. Ödeme süresinin başlangıcı, kanunda belirtilen belgelerin sigortacıya iletilmesi ve somut dosyanın koşullarıyla değerlendirilir. Faizin başlangıcı da sigortacı, sürücü ve işleten için her durumda aynı tarihe bağlanamaz. [2, m. 99; 1, m. 117]

Sigorta Tahkim Komisyonu

Sigorta tahkimi, sigorta sözleşmesinden doğan uyuşmazlıkların hakemlerce incelendiği ayrı bir başvuru yoludur. Önce sigortacıya başvurulmalı; karşılanmayan talep veya cevapsızlık belgelenmelidir. Komisyonun açıkladığı genel cevap süresi diğer sigorta branşlarında on beş iş günü, trafik sigortasında on beş gündür. [5, m. 30; 6]

Kasko gibi ihtiyari sigortalarda şirketin tahkim sistemine üyeliği ve rizikonun (sigorta kapsamındaki olayın) üyelik tarihine göre durumu kontrol edilir. Zorunlu sigortalarda kanunun üyelikten bağımsız başvuruya ilişkin özel düzenlemesi vardır. Mahkemeye, başka tahkime veya tüketici hakem heyetine taşınmış aynı uyuşmazlık için Komisyona ayrıca başvurulamaz. Hakem kararının kesinliği ve kanun yolu, yürürlükteki hükümlere göre ayrıca belirlenir. [5, m. 30; 6]

Tahkim, sigortacının teminat dışında kalan her zararı ödemesini sağlamaz; sorumlu sürücü veya işleten aleyhindeki taleplerle aynı yol değildir. Mahkemeye başvuruda görev, yetki ve uygulanacak dava şartları ayrıca değerlendirilir. Her sigorta veya tazminat uyuşmazlığı için aynı mahkeme ve arabuluculuk kuralı varsayılamaz. [4, m. 4–5/A; 5, m. 30]

Eksik ödeme uzlaşma ve ibra belgeleri

Yapılan ödemenin hangi zarara ilişkin olduğu; kalan talebin bulunup bulunmadığı ve imzalanan belgenin kapsamı incelenir. “İbra” belgesi, borcun sona ermesine yönelik irade açıklamasıdır; sulh, feragat ve ödeme makbuzu aynı hukuki sonuçları doğurmaz. Trafik kazası tazminatında KTK m. 111’in sorumluluğu daraltan anlaşmalar ve açıkça yetersiz ya da fahiş uzlaşmalar hakkındaki özel hükümleri de gözetilir. [2, m. 111]

Zamanaşımı ve diğer sigorta uyuşmazlıkları

Motorlu araç kazalarından doğan maddi zarar taleplerinde genel zamanaşımı, zararın ve sorumlunun öğrenilmesinden itibaren iki yıl, her hâlde kazadan itibaren on yıldır. Fiil suç oluşturuyor ve ceza kanunu daha uzun zamanaşımı öngörüyorsa bu süre maddi tazminat taleplerinde de uygulanabilir. Sürelerin başlangıcı, kesilmesi ve talebin hukuki dayanağı birlikte incelenir. [2, m. 109]

Kasko veya başka bir sigorta sözleşmesinden doğan alacaklarda 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (TTK) m. 1420 ve ilgili özel hükümler dikkate alınır. Bütün talepler için tek bir süre verilemez. Sigorta dosyasının açık kalması veya yalnızca yazışmaların sürmesi nedeniyle sürelerin mutlaka korunduğu kabul edilmemelidir. [4, m. 1420]

Konut, yangın, sağlık, hayat ve diğer sigortalarda teminatın kapsamı, istisnalar, muafiyetler, sigorta bedeli ve ihbar yükümlülükleri poliçeye göre değişir. Muafiyet, zararın belirli kısmının sigortalıda kalmasıdır. Bir olayın meydana gelmiş olması, her poliçede o riskin teminat altında bulunduğunu göstermez. [4, m. 1401, 1425, 1446–1447]

Zarara yol açan aracın belirlenememesi veya zorunlu sigortasının bulunmaması hâlinde, kanuni koşullarla Güvence Hesabı gündeme gelebilir. Ancak bu durumlarda Hesabın her araç hasarını veya değer kaybını ödediği kabul edilemez; bedensel zararların kapsamı ile sigortacının iflası gibi özel hâller ayrılır. [5, m. 14; 10]

Değerlendirmede önemli belgeler

  • Kaza tespit tutanağı, fotoğraf ve kamera kayıtları, kusur değerlendirmeleri.
  • Trafik, kasko ve varsa ek sorumluluk poliçeleri ile özel şartlar.
  • Ekspertiz raporu, servis kayıtları, faturalar, araç bilgileri ve geçmiş hasarlar.
  • Sigortaya başvuru, teslim kaydı, cevap yazıları, ödemeler ve imzalanan belgeler.
  • Yaralanma veya ölümde sağlık kayıtları, kurul raporları, gelir ve destek ilişkisini gösteren belgeler.

Bu liste her dosya için zorunlu ve eksiksiz evrak listesi değildir. Ceza soruşturması, sigorta dosyası ve tazminat talebi arasındaki ilişki incelenmeli; mevcut belgeler ve özellikle tarihleri birlikte değerlendirilmelidir.

Sık sorulan sorular

Onarım bedeli ödendiyse değer kaybı da karşılanmış olur mu

Hayır. Onarım gideriyle değer kaybı ayrı zarar kalemleridir. Eksper raporu ve ödeme açıklaması incelenerek değer kaybının hesaplanıp hesaplanmadığı ve ödenip ödenmediği belirlenir. Güncel genel şartlarda hasar başvurusunun değer kaybını da kapsaması, her dosyada bu zararın fiilen ödendiğini göstermez. [3, A.5/a]

Değer kaybı için aracın satılması gerekir mi

Değer kaybı, satış yapılıp yapılmadığından önce aracın kaza nedeniyle uğradığı ekonomik azalmayla ilgilidir. Somut değer farkı, araç ve hasar bilgileriyle belirlenir. Bir satış belgesi bulunması hesap bakımından incelenebilir; aracın henüz satılmamış olması tek başına talebi ortadan kaldırmaz. [1, m. 50–51; 3, A.5/a; 9]

Önceden hasarı olan araçta değer kaybı istenebilir mi

Önceki hasar yeni kazayla birlikte incelenir. Hasarın yeri, kapsamı ve aynı parçanın daha önce işlem görüp görmediği önemlidir. Önceki kayıt her durumda talebi bütünüyle ortadan kaldırmadığı gibi, aracın bütün eski değer kaybı da yeni kazanın sorumlusuna yüklenemez. [3, A.5/a]

Kaskodan onarım yapılması diğer talepleri sona erdirir mi

Kasko ödemesinin hangi zararı karşıladığı belirlenir. Aynı onarım gideri ikinci kez istenemez; karşılanmamış değer kaybı veya başka zararlar ayrı incelenebilir. Kasko poliçesinde değer kaybı ya da ikame araç güvencesi bulunup bulunmadığı da kontrol edilir. [1, m. 50–51; 4]

Kusurlu olmak bütün tazminat haklarını kaldırır mı

Kusurun oranı ve talebin niteliği belirleyicidir. Kısmi kusur, sorumluluk ve zarar hesabını etkileyebilir; her hakkın bütünüyle kaybedildiği anlamına gelmez. Kişinin tamamen kendi sorumluluğundaki araç zararını kendi trafik sigortasından istemesi ise farklıdır. [1, m. 52; 2, m. 86–92]

Sigorta Tahkim Komisyonuna hemen başvurulabilir mi

Önce ilgili sigortacıya başvuru şartı yerine getirilir. Talebin karşılanmadığı cevapla veya ilgili bekleme süresinin dolmasıyla belgelenir. Trafik sigortasındaki on beş gün ile diğer branşlardaki on beş iş günü ayrımı ve üyelik koşulları dikkate alınır. [2, m. 97; 5, m. 30; 6]

İlgili çalışma alanları

Ceza Hukuku — Yaralama veya ölümle sonuçlanan kazalarda soruşturma ve ceza yargılamasının genel çerçevesi.

İdare Hukuku — Kamu hizmetinin yürütülmesinden doğan zararlar ve idarenin sorumluluğu. Yargı kolu olayın hukuki niteliğine göre belirlenir.

İcra ve İflas Hukuku — Alacakların ve mahkeme kararlarının yerine getirilmesine ilişkin genel bilgiler.

Bu sayfa genel bilgilendirme amacı taşır. Uygulanacak hükümler, poliçenin ve kazanın tarihleri, teminatlar, kusur ve zarar belgeleri dikkate alınarak her somut olayda ayrıca değerlendirilmelidir.

Güncelleme ve mevzuat kontrol tarihi 22 Ekim 2026.

Mevzuat ve resmî kaynaklar

Metindeki numaralar aşağıdaki kaynaklara karşılık gelir. Açıklamalar genel bilgilendirme niteliğinde özetlenmiş; poliçe ve kaza tarihine göre uygulanacak hükümlerin ayrıca belirlenmesi gerektiği gözetilmiştir.

[1] 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu
m. 49–58, 72 ve 117. Zarar, ispat, kusur, bedensel zararlar, ölüm, manevi tazminat ve temerrüt.

[2] 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu
m. 3, 85–100, 109 ve 111. İşleten, trafik sorumluluğu, sigorta kapsamı, ön başvuru, ödeme ve zamanaşımı.

[3] Zorunlu Trafik Sigortası Genel Şartları
Özellikle A.5–A.6, B.2, C.7–C.11. 12 Haziran 2026 tarihli değişiklikleri içeren metin; ilgili değişikliklerin yürürlüğü 1 Temmuz 2026. Türkiye Sigorta Birliği mevzuat yayını.

[4] 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu
m. 4–5/A, 1401, 1420, 1425, 1446–1447. Sigorta sözleşmesi, süreler, poliçe içeriği, bildirim ve bilgi verme; ticari davalar.

[5] 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu
m. 14 ve 30. Güvence Hesabı ve sigorta tahkimi. Kanun bağlantısı Sigorta Tahkim Komisyonunun mevzuat sayfasında yer alır.

[6] Sigorta Tahkim Komisyonu başvuru açıklamaları
Ön başvuru, cevap süreleri, üyelik ve başka mercilere taşınmış uyuşmazlıklar.

[7] SEDDK 2025 12 sayılı Genelge
Motorlu Araç Sigortaları Kapsamında Tam Hasara ya da Ağır Hasara Uğramış Araçların Tespiti Hakkında Genelge.

[8] SEDDK 2026 11 sayılı Genelge
Motorlu Araç Sigortaları Kapsamında Sigorta Eksperlerince Kullanılacak Rapor Şablonlarına İlişkin Genelge. Araç hasarı ve değer kaybının raporlanması; yürürlük 1 Temmuz 2026.

[9] Anayasa Mahkemesi kararı
29.12.2022, E. 2021/82, K. 2022/167. Değer kaybı ve bedensel zarar tazminatlarının hesap esaslarına ilişkin iptal kararının Resmî Gazete’de yayımlanan tam metni.

[10] Güvence Hesabı kurumsal açıklaması
Sigortasız veya tespit edilemeyen araçlarda bedensel zararlar ile sigortacının iflası gibi özel durumların kapsamı.