İcra ve İflas Hukuku
İcra takipleri, alacak ve borç uyuşmazlıkları ile iflas işlemleri.
İcra ve iflas hukuku, alacakların devletin yetkili organları aracılığıyla tahsilini ve mahkeme kararlarının yerine getirilmesini düzenler. Ödenmeyen borçlar, kira alacakları, çek ve senetler, haciz ve satış işlemleri bu alanda sık karşılaşılan konulardır.
Bir icra dosyasında izlenecek yol, alacağın dayanağına ve takip türüne göre değişir. Ödeme emri veya icra emri alındığında, belgenin içeriği ve tebliğ tarihi birlikte incelenmelidir. Her takipte aynı itiraz süresi ve başvuru yolu uygulanmaz. [1]
Başlıca icra takibi türleri
İlamsız icra
Genel haciz yoluyla ilamsız takipte, para alacağı için önceden mahkeme kararı alınması gerekmez. Ancak takibin başlatılmış olması, alacağın gerçekten mevcut olduğunun mahkemece kabul edildiği anlamına gelmez. Borçlunun süresinde itiraz etmesi hâlinde takip, itiraz edilen kısım yönünden durur. [1, m. 42, 62, 66]
İlamlı icra
İlamlı icra, mahkeme kararlarının ve kanunda ilam niteliğinde sayılan belgelerin yerine getirilmesini sağlar. Para ödenmesi veya bir taşınmazın tahliyesi gibi farklı yükümlülükler bu yolla yerine getirilebilir. Kararın icrası için kesinleşmesinin gerekip gerekmediği, kararın konusuna göre değerlendirilir. [1, m. 24–41]
Çek ve senede dayalı takip
Çek, bono ve poliçe için kanunda özel bir takip yolu düzenlenmiştir. Belgenin bu yola elverişli olup olmadığı ayrıca incelenir. Kambiyo senetlerine özgü haciz yolunda borca ve imzaya itiraz, ödeme emrinin tebliğinden itibaren beş gün içinde icra mahkemesine yapılır. Genel ilamsız takipteki itiraz usulü burada aynen uygulanmaz. [1, m. 167–170]
Ödeme emri ve itiraz
Genel haciz yoluyla ilamsız takipte borçlu, ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde icra dairesine itiraz edebilir. Borcun tamamına, bir kısmına, faize veya yetkiye ilişkin itirazın kapsamı açık olmalıdır. Dayanak belgedeki imza reddediliyorsa bu husus ayrıca ve açıkça belirtilir. Alacaklıyla telefonla görüşmek, icra dairesine itirazın yerini tutmaz. [1, m. 62]
Süresinde itiraz edilmezse takip kesinleşebilir ve haciz aşamasına geçilebilir. Usulsüz tebligat veya sürenin kaçırılması hâlinde kullanılabilecek yolların özel koşulları vardır. Tebligatın fiziken ya da elektronik yolla yapılması, süre hesabında ayrıca dikkate alınır. [1, m. 16, 19, 65, 78; 3]
İtiraz, borcu kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Alacaklı, belgelere ve uyuşmazlığın niteliğine göre itirazın kaldırılmasını isteyebilir veya itirazın iptali davası açabilir. Bu yolların görevli mahkemesi, süreleri ve ispat koşulları farklıdır. [1, m. 67–68/a]
Haciz ve satış işlemleri
Takibin gerekli aşamaları tamamlandığında, borçlunun banka hesabı, araç veya taşınmazı gibi mal ve hakları üzerinde haciz uygulanabilir. Haciz, malın hemen satıldığı veya alacaklının mülkiyetine geçtiği anlamına gelmez. Tahsil için satış ve paylaştırma gibi başka işlemler gerekebilir. [1, m. 78, 85, 106 ve devamı]
Kanun, bazı mal ve gelirleri tamamen veya kısmen hacizden korur. Kişisel eşyalar, ailenin ortak kullanımına hizmet eden ev eşyası ve ücret gelirleri bakımından ilgili sınırlar ve istisnalar incelenir. Konutta haciz için ayrıca özel usul vardır. Üçüncü kişiye ait malın haczedilmesi hâlinde mülkiyet iddiası ayrı değerlendirilir. [1, m. 79/a, 82–83, 96–99]
Kira alacağı ve tahliye
Ödenmeyen kira bedelleri icra takibine konu olabilir. Kira borcu nedeniyle tahliye istenmesi ise ek koşullara bağlıdır. Konut ve çatılı işyeri kiralarında borcun ödenmesi için en az otuz günlük süre tanınması gerekir. Bu ödeme süresi, ödeme emrine karşı yedi günlük itiraz süresinden farklıdır. Tahliye, yalnızca borcun bulunmasıyla kendiliğinden gerçekleşmez. [1, m. 269–269/c; 2, m. 315]
Ödeme emrinin içeriği, itirazın kaldırılması veya iptali ve tahliye talebine ilişkin ayrıntılar Örnek 13 ödeme emriyle tahliye yazısında açıklanmıştır.
Borçlu olunmadığı iddiası ve ödenen paranın geri alınması
Borçlu olmadığının tespiti için açılan davaya menfi tespit davası denir. Gerçekte borçlu olunmayan bir paranın icra takibi nedeniyle ödenmesi hâlinde ise koşulları varsa istirdat davasıyla geri alınması istenebilir. Bu davalar, ödeme emrine süresinde itirazla aynı işlem değildir. Dava açılması da tek başına icra takibini durdurmaz. [1, m. 72]
İflas ve konkordato
İflas, kanunen iflasa tabi olan borçlunun malvarlığının tasfiye edilerek alacaklılara kanuni esaslara göre ödeme yapılmasını amaçlar. Borcunu ödeyemeyen herkes kendiliğinden iflas etmiş sayılmaz; iflas mahkeme kararıyla açılır. [1, m. 43, 165, 184]
Konkordato, borçların belirli bir vade veya indirim çerçevesinde ödenmesine yönelik, mahkeme denetimindeki bir süreçtir. Talep, belgeler, ödeme projesi ve kanuni koşullar birlikte değerlendirilir. Başvuru yapılması, tek başına bütün icra takiplerini durdurmaz; mahkemenin mühlet kararı ve alacağın niteliği önem taşır. [1, m. 285–287, 294–295]
İncelemede yararlı belgeler
- Ödeme emri veya icra emri ile tebligat belgeleri.
- Sözleşme, çek, senet, fatura veya mahkeme kararı.
- Banka dekontları, makbuzlar ve ilgili yazışmalar.
- İcra dosya numarası, haciz tutanakları ve varsa önceki başvurular.
Sık sorulan sorular
İcra takibi için mutlaka mahkeme kararı gerekir mi
Hayır. Genel haciz yoluyla ilamsız takipte önceden mahkeme kararı alınması gerekmez. Alacağın dayanağı ve borçlunun itirazı, sonraki sürecin nasıl ilerleyeceğini belirler. [1, m. 42, 62, 66–68]
İtiraz edince borç sona erer mi
Hayır. Süresinde itiraz, genel haciz yoluyla ilamsız takibi itiraz edilen kısım yönünden durdurur. Alacağın varlığına ilişkin uyuşmazlık devam edebilir. [1, m. 66–68]
Daha önce ödenmiş borç için takip yapılırsa ne yapılır
Ödeme dekontları ve makbuzlar korunmalı, takip türüne uygun itiraz veya başvuru yolu süresinde kullanılmalıdır. Ödemenin kime, ne zaman ve hangi borç için yapıldığı önemlidir. [1, m. 33, 62, 71–72]
İcra dosyası nereden sorgulanır
Tarafı olunan icra dosyaları, e-Devlet üzerinden Adalet Bakanlığının İcra Dosyası Sorgulama hizmetinden incelenebilir. Dosyayı sorgulamak, ödeme emrine itiraz veya başka bir hukuki başvuru yerine geçmez. [4]
İlgili çalışma alanları
Gayrimenkul Hukuku — Kira ve taşınmaz uyuşmazlıkları hakkında genel bilgiler.
Tazminat ve Sigorta Hukuku — Tazminat alacakları ve sigorta uyuşmazlıkları hakkında genel bilgiler.
Bu sayfa genel bilgilendirme amacı taşır. Takip türü, tebligat, belgeler ve süreler her dosyada ayrıca değerlendirilmelidir.
Mevzuat kontrol tarihi 22 Ekim 2026.
Mevzuat ve resmî kaynaklar
[1] 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu
Takip yolları, itiraz, haciz, satış, iflas ve konkordato hükümleri. Mevzuat Bilgi Sistemi güncel metni.
[2] 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu
m. 315. Kira bedelinin ödenmemesi ve süre verilmesi.
[3] Elektronik Tebligat Yönetmeliği, m. 9
Elektronik tebligatın yapılmış sayıldığı tarih ve UETS hakkında resmî bilgiler.
[4] Adalet Bakanlığı İcra Dosyası Sorgulama
e-Devlet üzerinden icra dosyalarının sorgulanmasına ilişkin resmî hizmet.