ARDEŞEN / RİZE
Ceza Hukuku

Hükümlünün İstemiyle İnfazın Ertelenmesi: Şartları ve Başvuru Süreci

İçindekiler
İnfazın ertelenmesi başvurusunu temsilen bordo dosya üzerinde dilekçe, dolma kalem, masa takvimi ve saat.

Hapis cezasının kesinleşmesi, hükümlünün kişisel ve ailevi durumundan bağımsız olarak her durumda hemen ceza infaz kurumuna alınmasını gerektirmez. Kanunda belirtilen koşullar sağlandığında, hükümlünün başvurusu üzerine infazın belirli bir süre ertelenmesi mümkündür. Ancak başvuru yapılması, erteleme kararı verileceği anlamına gelmez.

5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’un 17. maddesi, hükümlünün istemiyle infazın ertelenmesini ve zorunlu nedenlerle infaza ara verilmesini düzenlemektedir. Bu yazı, söz konusu madde kapsamındaki koşulları ve başvuru sürecini açıklamaktadır.

Hangi hapis cezalarının infazı ertelenebilir?

Hükümlünün istemiyle infazın ertelenmesi;

  • Kasten işlenen suçlarda üç yıl veya daha az,
  • Taksirle, yani dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırılıkla işlenen suçlarda beş yıl veya daha az

süreli hapis cezalarında mümkündür. Hükümlünün çağrı üzerine gelmesi ve erteleme talebinde bulunması gerekir. Kararı, infaz işlemlerini yürüten Cumhuriyet başsavcılığı verir (5275 sayılı Kanun m. 17/1).

Ceza süresinin bu sınırlar içinde olması, tek başına erteleme için yeterli değildir. Suçun türü, uygulanan infaz rejimi ve başvurunun gerekçesi birlikte değerlendirilir. Cumhuriyet başsavcılığı, talebin kabulünü güvence gösterilmesine veya başka bir koşula bağlayabilir (5275 sayılı Kanun m. 17/5–6).

Başvuru ne zaman ve nasıl yapılır?

Başvuru, infaz dosyasının bulunduğu Cumhuriyet başsavcılığına yapılır. Dilekçede mahkûmiyet ve infaz dosyası bilgileri, istenen erteleme süresi ve bu süreye neden ihtiyaç duyulduğu açıklanmalıdır. Gerekçeye göre sağlık raporu, öğrenim belgesi veya ailevi ve ekonomik durumu gösteren belgeler eklenebilir.

Çağrı kâğıdındaki süre gözden kaçırılmamalıdır. Çağrı kâğıdının tebliğinden itibaren on gün içinde gelmeyen hükümlü hakkında yakalama emri çıkarılması öngörülmüştür. Yalnızca dilekçe verilmiş olması, çağrı üzerine gelme koşulunun yerine geçtiği veya erteleme kararı verildiği anlamına gelmez (5275 sayılı Kanun m. 17/1, 19/1).

İnfaz ne kadar süre ertelenebilir?

Erteleme, her defasında bir yılı geçmemek üzere en fazla iki kez uygulanabilir. İki ayrı karar verilmesi durumunda toplam süre iki yıla ulaşabilir. Ancak ilk başvurunun kabulü, ikinci başvurunun da kabul edileceği veya her başvuruda bir yıllık süre verileceği anlamına gelmez (5275 sayılı Kanun m. 17/2).

Erteleme süresi içinde hükümlü hakkında kasten işlenen bir suç nedeniyle kamu davası açılırsa, erteleme kararı kaldırılarak ceza derhâl infaz edilir. Kanun, bu sonuç için yeni davada mahkûmiyet kararının kesinleşmesini aramamaktadır (5275 sayılı Kanun m. 17/3).

Cezaevine girdikten sonra infaza ara verilebilir mi?

Kanundaki ceza süresi sınırları içinde kalan hükümlüler bakımından, infaza başlandıktan sonra da zorunlu ve çok ivedi nedenlerle ara verilmesi mümkündür. Kanunun örnek verdiği durumlar şunlardır:

  • Hükümlünün yükseköğrenimini tamamlayabilmesi.
  • Anne, baba, eş veya çocukların ölümü ya da bu kişilerin sürekli hastalık veya malullükleri nedeniyle ailenin ticari faaliyetlerinin veya tarım işlerinin yürütülemez hâle gelmesi.
  • Eş veya çocukların sürekli hastalık veya malullük nedeniyle bakıma muhtaç olması.
  • Hükümlünün hastalığının sürekli tedavi gerektirmesi.

Malullük, çalışma gücünün kaybını ifade eder. Kanunda bu durumlar örnek olarak sayılmıştır; ileri sürülen nedenin zorunlu ve çok acil nitelik taşıyıp taşımadığı somut olayda değerlendirilir.

Cumhuriyet başsavcılığı, her defasında bir yılı aşmamak üzere en fazla iki kez infaza ara verebilir. Başvuruda, ileri sürülen durumun neden zorunlu ve acil olduğu belgeleriyle açıklanmalıdır (5275 sayılı Kanun m. 17/4).

Kimler bu düzenlemeden yararlanamaz?

Ceza süresi uygun olsa bile aşağıdaki kişiler hakkında 17. madde uygulanmaz:

  • Terör suçlarından mahkûm olanlar.
  • Örgüt faaliyetleri çerçevesinde işlenen suçlardan mahkûm olanlar.
  • Cinsel dokunulmazlığa karşı işlenen suçlardan mahkûm olanlar.
  • Mükerrirlere özgü infaz rejiminin uygulanmasına karar verilenler; yani suçta tekerrür nedeniyle bu özel infaz rejimine tabi tutulanlar.
  • Disiplin veya tazyik hapsine mahkûm olanlar. Tazyik hapsi, bir yükümlülüğün yerine getirilmesini sağlamak amacıyla uygulanan hapis türüdür.

Bu nedenle yalnızca cezanın süresine bakılarak değerlendirme yapılmamalıdır. Özellikle kişinin adli sicil kaydının bulunması ile hakkında mükerrirlere özgü infaz rejimi uygulanmasına karar verilmiş olması birbirine karıştırılmamalıdır (5275 sayılı Kanun m. 17/6).

Yargıtay kararında infaz rejiminin önemi

Yargıtay 1. Ceza Dairesinin 27.10.2022 tarihli, 2022/10733 E., 2022/8382 K. sayılı kararında, mükerrirlere özgü infaz rejimi nedeniyle 17. madde kapsamındaki koşulların oluşmadığı belirtilmiştir. Daire, erteleme talebinin kabulüne ilişkin karara yönelik itirazı reddeden merci kararını kanun yararına bozmuştur.

Karar, ceza süresinin yanında hükümlüye uygulanan infaz rejiminin de incelenmesi gerektiğini göstermektedir. Kararın resmî tam metni.

Erteleme talebi reddedilirse ne yapılabilir?

Cumhuriyet başsavcılığının ret kararına karşı infaz hâkimliğine şikâyet yoluyla başvurulabilir. Şikâyet, kararın öğrenilmesinden itibaren on beş gün, her hâlde karar tarihinden itibaren otuz gün içinde yapılmalıdır. Başvuruda ret gerekçeleri ele alınmalı ve talebi destekleyen belgeler sunulmalıdır (4675 sayılı Kanun m. 4 ve 5).

Şikâyet başvurusu, kararın uygulanmasını kendiliğinden durdurmaz. İnfaz hâkimi; giderilmesi güç veya imkânsız sonuçların doğması ve kararın açıkça hukuka aykırı olması koşullarının birlikte gerçekleşmesi hâlinde erteleme veya durdurma kararı verebilir (4675 sayılı Kanun m. 5).

İnfaz hâkimliğinin şikâyet üzerine verdiği karara karşı ise tebliğden itibaren iki hafta içinde itiraz edilebilir. Bu süre, başsavcılığın kararına karşı yapılan ilk şikâyetin on beş ve otuz günlük sürelerinden farklıdır (4675 sayılı Kanun m. 6).

Sıkça sorulan sorular

Üç yıl hapis cezası alan herkes ertelemeden yararlanabilir mi?

Hayır. Çağrı üzerine gelme koşulu, suçun türü, infaz rejimi ve başvurunun gerekçesi birlikte değerlendirilir. Süre sınırının sağlanması otomatik bir erteleme hakkı doğurmaz.

İşlerin devam etmesi veya tarım işleri tek başına yeterli midir?

Her durumda yeterli değildir. Özellikle infaza başlandıktan sonra ara verilmesi talebinde, işlerin yürütülememesine yol açan durumun kanundaki zorunlu ve çok ivedi hâller kapsamında açıklanması gerekir. Yalnızca çalışmaya devam etme isteği, bu koşulların gerçekleştiğini göstermez.

Erteleme süresi sonunda ceza ortadan kalkar mı?

Hayır. İnfazın ertelenmesi, mahkûmiyeti veya cezayı ortadan kaldırmaz. Cezanın yerine getirilmesini belirli bir süre sonraya bırakır.

Resmî kaynaklar

  1. 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun — güncel metin (PDF), m. 17 ve 19.
  2. 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu — güncel metin (PDF), m. 4, 5 ve 6.
  3. Yargıtay 1. Ceza Dairesi, 27.10.2022, 2022/10733 E., 2022/8382 K. — resmî karar kaydı.

Mevzuat kontrol tarihi: 4 Kasım 2026.

İlgili içerikler

Büro iletişim bilgileri

0 (531) 265 88 20 sutluogluhukuk@gmail.com

Büro adresi ve çalışma saatleri