ARDEŞEN / RİZE
Gayrimenkul Hukuku

Hisseli tapuda diğer ortak payını sattı. Önalım (şufa) davası açabilir miyim?

İçindekiler
Doğu Karadeniz’de dar bir patikanın iki yanında uzanan çay bahçelerini gösteren temsili görsel.

Ardeşen’de bir çay bahçesinin tapusu iki kardeşin üzerine, yarı yarıya kayıtlı. Kardeşlerden biri payını bahçede hissesi olmayan bir kişiye satıyor. Diğeri ise satışı komşusundan öğreniyor. Satılan payı kendi adına alabilir mi?

Evet. Tapuda pay sahibi olan kardeş, kanundaki şartlar varsa alıcıya karşı dava açarak satılan payın kendi adına tescilini isteyebilir. Buna yasal önalım hakkı, uygulamadaki adıyla şufa hakkı denir. Böyle bir satışta ilk bakılacak üç bilgi, alıcının satıştan önce de paydaş olup olmadığı, tapudaki satış tarihi ve varsa noter bildiriminin hangi gün tebliğ edildiğidir. Türk Medeni Kanunu, m. 732–734

Hangi satışlarda önalım hakkı doğar?

Paylı mülkiyette her paydaş, kural olarak kendi payının tamamını veya bir kısmını satabilir. Diğer paydaşların yasal önalım hakkı, bu payın taşınmazda daha önce payı olmayan bir kişiye satılmasıyla doğar. Örneğin üç kişinin ortak olduğu bir arsada, ortaklardan biri payını diğer ortağa satarsa üçüncü ortak bu satışa dayanarak önalım davası açamaz. Cebrî artırmayla yapılan satışlarda da (örneğin icra satışında) yasal önalım hakkı kullanılamaz. Türk Medeni Kanunu, m. 732 ve 733/1

Gerçek bir bağış da önalım hakkı doğurmaz. Ancak paydaş, önalım hakkını engellemek için gerçekte yapılan satışın tapuda bağış gibi gösterildiğini ileri sürerek önalım davası açabilir. Bu durumda muvazaayı, yani bağış görünümü altında bir satış yapıldığını, davacı paydaşın ispatlaması gerekir. Ödeme kayıtları ve satışa tanık olan kişilerin anlatımları bu amaçla kullanılabilir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2010/6-94, K. 2010/100 · Hukuk Muhakemeleri Kanunu, m. 190 ve 203

Miras kalan çay bahçelerinde önce tapudaki mülkiyet biçimine bakılır. İki kardeşin tapuda ayrı ayrı yarım paya sahip olmasıyla, henüz paylaşılmamış bir tereke üzerinde birlikte hak sahibi olması farklı sonuçlar doğurur. İkinci durumda, yapılan işlemin belirli bir taşınmaz payının satışı mı yoksa miras payının devri mi olduğu incelenir. Miras taksim sözleşmesi ve miras paylaşımı

Satışı komşudan öğrendim. Dava açma sürem başladı mı?

Satışı komşudan duymak veya telefonla öğrenmek üç aylık süreyi başlatmaz. Ancak üst süre, noter bildirimi hiç gelmese bile tapudaki satış tarihinden itibaren işler. Üç aylık süre ise alıcı ya da satıcının noter aracılığıyla yaptığı satış bildiriminin paydaşa usulüne uygun olarak tebliğ edilmesiyle başlar. Paydaş, satışı öğrendiğinde noter bildirimini beklemeden de dava açabilir. Türk Medeni Kanunu, m. 733 · Anayasa Mahkemesinin noter bildirimine ilişkin kararı

Satıştan başlayan üst süre, 25 Aralık 2025 ve sonrasında yapılan satışlarda bir yıl, bu tarihten önce yapılan satışlarda iki yıldır. Noter bildirimi yapılmışsa üç aylık süre ile satıştan başlayan üst süreden hangisi önce dolarsa hak o tarihte düşer. 7571 sayılı Kanun, m. 35 ve 37

Çay bahçesi örneğine dönelim. Payın 12 Ocak 2026’da satıldığını, noter bildiriminin ise 16 Kasım 2026’da diğer kardeşe tebliğ edildiğini düşünelim. Bildirimden itibaren üç ay sayıldığında 16 Şubat 2027’ye ulaşılır. Ancak satıştan başlayan bir yıl daha önce dolar. Bu örnekte dava açmak için son gün 12 Ocak 2027’dir.

Payı almak için mahkemeye ne kadar yatırılır?

20 Kasım 2026 itibarıyla mahkeme, satılan payın rayiç bedelini, yani piyasa değerini belirler. Bu nedenle tapu senedinde yazan satış tutarı, dava sırasında yatırılacak bedelden farklı çıkabilir. Yargıtay, 25 Aralık 2025’te yürürlüğe giren düzenlemeden sonra açılan davalarda davanın açıldığı tarihteki değerin esas alınması gerektiğini kabul etmiştir. Davacı, belirlenen bedelle birlikte alıcıya düşen tapu giderlerini mahkemenin gösterdiği yere nakden yatırır. Mahkemenin verdiği kesin sürede bu ödemenin yapılması, payın davacı adına tescili için şarttır. Türk Medeni Kanunu, m. 734 · Yargıtayın rayiç bedelin tarihine ilişkin kararı

Anayasa Mahkemesinin Kasım 2026’da yayımlanan kararı neyi değiştirdi?

Mahkeme, rayiç bedeli ve bu bedelin yatırılmasını düzenleyen hükmü iptal etti. Karar 6 Kasım 2026’da Resmî Gazete’de yayımlandı ve iptalin yürürlüğü dokuz ay ertelendi. Bu nedenle rayiç bedel düzenlemesi bugün yürürlüktedir. İptalin yürürlüğe gireceği tarih 6 Ağustos 2027’dir. Dava açmak için geçerli olan üç aylık süre ve satıştan başlayan üst süre ise ayrı bir maddede düzenlenir. Anayasa Mahkemesi, E. 2026/23, K. 2026/162

Kardeşler çay bahçesini yıllardır ayrı ayrı kullanıyorsa ne olur?

Bir kardeşin üst bahçeyi, diğerinin alt bahçeyi yıllardır kendisine ayrılan yer olarak kullanması davanın sonucunu etkileyebilir. Yargıtay, paydaşların benimsediği böyle bir kullanım düzenini fiilî taksim olarak değerlendirir. Payını satan kardeşin kullandığı bölüme karşılık gelen pay devredildiğinde, kendi bölümünü kullanan diğer kardeşin önalım talebi dürüstlük kuralı gereğince reddedilebilir.

Mahkeme, kardeşlerin bahçenin belirli bölümlerini gerçekten kendi aralarında paylaşıp paylaşmadığını araştırır. Kimin hangi alanı ne zamandan beri kullandığı, sınırların nasıl belirlendiği ve tarafların bu düzeni benimseyip benimsemediği önem taşır. Yargıtayın fiilî taksime ilişkin kararı

Dava kime karşı açılır, hangi belgeler incelenir?

Önalım davası payı satın alan kişiye karşı, taşınmazın bulunduğu yerdeki asliye hukuk mahkemesinde açılır. Davacı, satılan payın alıcı adına olan tapu kaydının iptalini ve kendi adına tescilini ister. Türk Medeni Kanunu, m. 734 · Hukuk Muhakemeleri Kanunu, m. 2 ve 12

Satışı yeni öğrenen paydaş için ilk incelemede aşağıdaki belgeler önem taşır.

  • Tapu kaydı ve satış işlemine ilişkin bilgiler. Ada ve parsel numarası, satılan payın oranı, alıcının kimliği ve resmî satış tarihi belirlenir.
  • Varsa noter bildirimi ve tebliğ belgesi. Bildirimin düzenlendiği tarih ile paydaşa tebliğ edildiği tarih farklı olabilir. Tebliğ tarihini gösteren zarf veya elektronik tebligat kaydı bu nedenle saklanmalıdır.
  • Taşınmazın kullanımını gösteren belgeler. Bahçenin bölüşülerek kullanıldığı ileri sürülüyorsa varsa yazılı paylaşım, kroki, tarihli fotoğraflar ve kullanımı bilen kişilerin bilgileri değerlendirilir.

Henüz noter bildirimi ulaşmadıysa ilk adım tapudaki satış tarihini belirlemektir. Bildirim ulaştıysa satış ve tebliğ tarihlerini yan yana koymak, dava için ne kadar zaman kaldığını gösterir.

İlgili çalışma alanı Gayrimenkul Hukuku

Büro iletişim bilgileri

0 (531) 265 88 20 sutluogluhukuk@gmail.com

Büro adresi ve çalışma saatleri