Terekenin tespiti nasıl yapılır? Miras kalan mallar ve borçlar
İçindekiler

Mirasçılık belgesi, kimin hangi payla mirasçı olduğunu gösterir. Peki bu paya hangi mallar ve borçlar girer? Terekenin tespiti, vefat eden kişinin ölüm tarihinde sahip olduğu ve mirasçılarına geçebilen malların, alacakların ve borçların belirlenmesine yarar. Gerektiğinde sulh hâkimi, bu malların korunması için de önlem alır. TMK m. 589, 598 ve 599
Ardeşen’de ailesiyle birlikte çay üreten bir kişinin vefat ettiğini düşünelim. Tapuda çay bahçesinin dörtte biri onun adına kayıtlıysa terekeye bu pay girer. Ölümünden önce kendi adına fabrikaya teslim ettiği çayın bedeli henüz ödenmemişse, bu alacak da mirasın bir parçasıdır. Dolayısıyla aynı aile için tapu kaydı kadar son ürün teslim makbuzu da önem taşıyabilir. TMK m. 599
Miras kalan malları araştırmaya nereden başlanır?
Mirasçılık belgesini alan kişi, e-Devlet’te mirasçılara sunulan tapu sorgulamasından yararlanabilir. Bankalar için de ayrı bir hizmet vardır. Bu sorgulama, vefat eden kişinin hangi bankalarda mevduat veya katılım fonu hesabı bulunduğunu gösterir. Ölüm tarihindeki bakiyeyi öğrenmek için ise ilgili bankadan ayrıca bilgi istenir. Mirasçısı olunan kişi adına tapu sorgulama, mirasçısı olunan kişi adına banka sorgulama ve BDDK açıklamaları
Araştırmada eldeki belgeler yol gösterir. Bir kira sözleşmesi ödenmemiş kira alacağına, bir ödeme emri icra dosyasına, bir araç ruhsatı trafik sicilindeki kayda işaret edebilir. Her belge için sorulacak soru aynıdır: Ölüm günü itibarıyla hangi mal, alacak veya borç vardı? Örneğin bankanın bugünkü bakiyeyi bildirmesi, ölümden sonra para çekilmiş bir hesabın o günkü durumunu açıklamaya yetmez. Yargıtay 14. Hukuk Dairesi, 29.09.2020, E. 2020/1720, K. 2020/5581
Mahkemeye kim başvurabilir, dilekçede ne yazılır?
Mirasçılardan biri, mirasbırakanın son yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesine tek başına başvurabilir. Sağlanan korumadan bütün mirasçılar yararlanır. Hâkim, terekenin korunması gerektiğinde kendiliğinden de önlem alabilir. TMK m. 589 ve 640
Dilekçede mirasbırakanın kimliği, ölüm tarihi ve son yerleşim yeri belirtilir. Ardından hangi kaydın neden araştırılması istendiği açıklanır. Biliniyorsa taşınmazın ada ve parseli, bankanın adı, aracın plakası veya icra dosyasının numarası yazılır. Evdeki eşyaların götürülmesi gibi somut bir risk varsa hangi eşyanın nerede bulunduğu ve neden acil koruma gerektiği de anlatılır. Hâkim, koşullarına göre eşyanın yerinde yazılmasına veya mühürlenmesine karar verebilir. TMK m. 589–591 ve Adalet Bakanlığı, Terekenin Tasfiyesi Eğitim Modülü, s. 12–13
Ölümden sonra bir ay geçtiyse tespit istenebilir mi?
Evet, belirli koşullarda istenebilir. Türk Medeni Kanunu’nun 590. maddesine göre mirasçılardan veya ilgililerden birinin ölümden itibaren bir ay içinde başvurması, hâkimin tereke defteri tutmasına karar vermesini gerektiren sebeplerden biridir. Yargıtay 14. Hukuk Dairesi, 29.09.2020 tarihli kararında bu sürenin koruma amaçlı tespit bakımından hak düşürücü olmadığını açıklamıştır. Tereke henüz paylaşılmamışsa ve istenen önlem hâlâ uygulanabilir ve yararlıysa bir aydan sonra da tespit talep edilebilir. E. 2020/1720, K. 2020/5581 — İstanbul Barosu Dergisi 2024/1, s. 222–223
Tespit sonucunda mahkeme, belirleyebildiği malları ve hakları kayda geçirir. Örneğin bir evin mirasçılardan hangisine kalacağı paylaşma aşamasında kararlaştırılır. Aynı şekilde, bir borcun koruma amacıyla tutulan defterde görünmemesi, alacaklının sonradan o borcu ileri sürmesine engel olmaz. Yargıtay 14. Hukuk Dairesi, E. 2020/1720, K. 2020/5581
Tereke tespiti mirasın reddi süresini nasıl etkiler?
Mirasın gerçek reddi için genel süre üç aydır. Yasal mirasçı bakımından süre, mirasçı olduğunu daha sonra öğrendiğini ispat etmedikçe, ölümü öğrendiği gün başlar. Vasiyetnameyle atanan mirasçı bakımından ise vasiyetnamenin kendisine resmen bildirildiği tarih esas alınır. Mahkeme terekeyi koruma önlemi olarak yazarsa, TMK m. 607 uyarınca üç aylık süre, yazımın tamamlandığının sulh hâkimi tarafından mirasçıya bildirilmesiyle başlar. Bu nedenle yalnızca tespit dilekçesi verdiğine güvenerek bekleyen mirasçının, mahkemenin yazım kararı verip vermediğini kontrol etmesi önemlidir. TMK m. 606 ve 607
Borçların belirsiz olduğu durumlarda resmî defter tutulması da ayrı bir seçenektir. TMK m. 619 uyarınca mirası reddetme hakkı bulunan mirasçı, ret süresinin başlangıcından itibaren bir ay içinde sulh hâkiminden resmî defter isteyebilir. Bu usulde alacaklılara ve borçlulara ilanla çağrı yapılır. Defter tamamlandıktan sonra mirasçı, diğer seçeneklerinin yanında, mirası deftere göre kabul edebilir. Bu nedenle başvuruda, hangi malların korunmasının istendiğini veya borçlar öğrenildikten sonra miras hakkında karar vermek üzere resmî defter talep edildiğini açıkça belirtmek önem taşır. TMK m. 619, 621 ve 627 ve Adalet Bakanlığı, Terekenin Tasfiyesi Eğitim Modülü, s. 29–30
İlgili yazılar
Mirasçılık belgesi nasıl alınır? · Miras kalan borçlardan kim sorumludur? Mirasın reddi ve süreler
İlgili çalışma alanı Miras Hukuku
Büro iletişim bilgileri
0 (531) 265 88 20 sutluogluhukuk@gmail.com
Büro adresi ve çalışma saatleri
