ARDEŞEN / RİZE
Çalışma alanlarımız

Miras Hukuku

Mirasçılık, muris muvazaası, tenkis, vasiyetnameler, miras borçları ve paylaşma uyuşmazlıkları.

Miras hukuku; bir kişinin ölümüyle malvarlığının kimlere ve hangi koşullarla geçeceğini, mirasçıların haklarını ve borçlardan sorumluluğunu düzenler. Mirasçılık sıfatının belirlenmesi, malvarlığının korunması, sağlığında yapılan devirlerin incelenmesi ve mirasın paylaşılması bu alanın birbirini tamamlayan konularıdır.

Sütlüoğlu Hukuk Bürosunun başlıca çalışma alanı miras hukukudur. Miras uyuşmazlıklarını değerlendirirken mirasçıların haklarını, mirasbırakanın iradesini ve yapılan işlemlerin hukuki sonuçlarını birlikte ele alırız. İncelemenin kapsamını; ölüm ve işlem tarihleri, aile ilişkileri, malvarlığı kayıtları ve ileri sürülen talep belirler.

Mirasçılık ve terekenin belirlenmesi

Kimlerin mirasçı olduğu ve miras payları

Mirasçılık kanundan doğabileceği gibi, vasiyetname veya miras sözleşmesiyle yapılan mirasçı atamasına da dayanabilir. Yasal mirasçılıkta aile bağları ve sağ kalan eşin hangi mirasçılarla birlikte bulunduğu önem taşır. Çocuklar arasında kız veya erkek olmalarına göre pay ayrımı yapılmaz. Sağ kalan eşin payı ise birlikte mirasçı olduğu zümreye göre değişir. [1, m. 495–501, 516]

Miras payı belirlenirken yalnızca güncel nüfus kaydı yeterli olmayabilir. Önceden ölen mirasçılar, evlat edinme, soybağı, mirasın reddi, feragat ve ölüme bağlı tasarruflar ayrıca incelenir. Özellikle eski tarihli ölümlerde bugünkü pay oranları doğrudan uygulanmamalıdır; mirasçılık ve mirasın geçişinde ölüm tarihinde yürürlükte olan hükümler esas alınır. [1, m. 495–501, 528, 605; 2, m. 17]

Mirasçılık belgesi ve intikal işlemleri

Veraset ilamı olarak da bilinen mirasçılık belgesi, mirasçıları ve paylarını gösterir. Yasal mirasçılık belgesi sulh hukuk mahkemesinden veya kanuni koşulların bulunduğu hâllerde noterlikten alınabilir. Atanmış mirasçı veya vasiyet alacaklısı belgesinde ise ilgili ölüme bağlı tasarruf ve mahkeme işlemleri dikkate alınır. [1, m. 598]

Miras, kural olarak ölümle birlikte kanunen kazanılır. Mirasçılık belgesi bu sıfatı gösterir; terekenin bütün mallarını listelemez, malları mirasçılar arasında paylaştırmaz ve borç bulunmadığını kanıtlamaz. Tapuda intikal, banka işlemleri ve vergi yükümlülükleri de kendi koşulları içinde yürütülür. Belgedeki mirasçı veya pay bilgilerinin hatalı olduğu iddiasıyla belgenin geçersizliği ileri sürülebilir. [1, m. 598–599]

Terekenin tespiti ve korunması

Tereke, mirasbırakanın miras yoluyla geçen malvarlığı hakları ile borçlarının bütünüdür. Taşınmazlar, banka hesapları, şirket payları ve alacaklar araştırılırken kredi, kefalet ve diğer borçların da belirlenmesi gerekir. Tapu ve banka kayıtları, şirket belgeleri, sözleşmeler ve mevcut dava veya icra dosyaları bu incelemenin temelini oluşturur. [1, m. 599, 630, 641]

Malvarlığının kaybolması, kayıtların belirsizleşmesi veya terekenin yönetilememesi riski varsa terekenin yazımı, mühürlenmesi, resmen yönetilmesi ya da miras ortaklığına temsilci atanması gibi önlemler değerlendirilebilir. Her mirasçı tereke haklarının korunmasını isteyebilir. Koruma amacıyla yapılan tespit ile borçlardan sorumluluğa özel sonuçlar bağlanan resmî defter tutma usulü birbirinden ayrılmalıdır. [1, m. 589–592, 619–631, 640]

Muris muvazaası ve mirastan mal kaçırma iddiaları

Muris muvazaası, mirasbırakanın mirasçılarından mal kaçırmak amacıyla gerçekte bağışlamak istediği tapulu taşınmazını satış veya bakım karşılığı devir gibi göstermesidir. Görünürdeki işlem ile tarafların gerçek anlaşması arasındaki fark ispatlandığında, koşullarına göre tapu kaydının iptali ve miras payına uygun tescil istenebilir. Bu yola başvurabilmek için saklı paylı mirasçı olmak zorunlu değildir. [3]

Bir taşınmazın çocuklardan birine bırakılması veya tapuda düşük bedel gösterilmesi, tek başına muvazaayı kanıtlamaz. Mirasbırakanın devir sebebi, devralanın ödeme gücü, bedelin ödenip ödenmediği, taşınmazın o tarihteki değeri, bakım ilişkisi ve diğer mirasçılara yapılan kazandırmalar birlikte araştırılır. Gerçek bir satış veya bakım ilişkisinin bulunduğu devir ile bağışı gizlemek amacıyla yapılan işlem farklı değerlendirilir. [3]

Tapuda açıkça bağış olarak yapılan işlemde ya da mirasbırakanın bedelini ödeyerek doğrudan başkası adına aldırdığı taşınmazda aynı hukuki yolun uygulanacağı varsayılamaz. Kazandırmanın niteliğine göre tenkis, denkleştirme veya başka bir talep gündeme gelebilir. Taşınmazın sonradan üçüncü kişiye devredilmesi hâlinde ise tapu siciline güvenin korunmasına ilişkin hükümler ayrıca incelenir. [1, m. 560, 565, 669, 1023–1024; 8]

Bu nedenle uyuşmazlığın yalnızca “mal kaçırma” şeklinde adlandırılması yeterli değildir. İptali istenen işlem, dayanak belgeler, davanın yöneltileceği kişiler ve talebin miras payına mı yoksa terekeye iadeye mi ilişkin olduğu somutlaştırılmalıdır. Konunun ayrıntıları Muris Muvazaası ve Tapu İptali Davası yazısında ele alınmıştır.

Saklı payın korunması ve mirasta denkleştirme

Saklı pay ve tenkis davası

Saklı pay, kanunun belirli mirasçılar için koruduğu miras payıdır. Güncel düzenlemede altsoy, ana ve baba ile sağ kalan eş, mirasçı oldukları ölçüde saklı pay korumasından yararlanır. Kardeşlerin yasal mirasçılığı bulunabilse de güncel kanuna göre saklı payları yoktur. Eski tarihli ölümlerde yürürlük hükümleri ayrıca kontrol edilir. [1, m. 505–506; 2, m. 17]

Tenkis, saklı payı zedeleyen kazandırmanın kanuni sınırlar içine indirilmesini sağlar. Vasiyetnameyle yapılan kazandırmaların yanında, kanunda belirtilen koşulları taşıyan sağlığında yapılmış karşılıksız kazandırmalar da tenkise tabi olabilir. Hesap, yalnızca dava konusu taşınmazın bugünkü değeri üzerinden yapılamaz; terekenin ölüm tarihindeki durumu, indirilecek borçlar, hesaba eklenecek kazandırmalar ve saklı pay açığı belirlenmelidir. [1, m. 507–509, 560–571]

Tenkis ile muris muvazaası farklı hukuki temellere dayanır. Tenkiste saklı payın ne ölçüde zedelendiği; muris muvazaasında ise görünürdeki devrin gerçek iradeyi yansıtıp yansıtmadığı araştırılır. Dilekçede yalnızca bir davanın adını kullanmak, diğer talebin de kendiliğinden incelenmesini sağlamaz. Taleplerin birlikte ileri sürülmesi veya aynı davalıya karşı, aralarında hukuki ya da ekonomik bağlantı bulunması koşuluyla terditli düzenlenmesi usul yönünden ayrıca değerlendirilir. Terditli davada ikinci talep, asıl talep esastan reddedilmedikçe incelenemez. [1, m. 560; 3; 4, m. 26, 110–111]

Eşin, çocukların ve anne babanın paylarını, çay bahçesi üzerinden yapılan saklı pay hesabı örneğinde inceleyebilirsiniz.

Sağlığında yapılan kazandırmalar ve denkleştirme

Mirasta denkleştirme, yasal mirasçıların miras paylarına mahsuben aldıkları karşılıksız kazandırmaların paylaşma sırasında hesaba katılmasıdır. Bir çocuğa iş kurması için sermaye verilmesi, taşınmaz kazandırılması veya borcunun ödenmesi bu incelemeye konu olabilir. Altsoya yapılan kazandırmalarda kanuni karine, mirasbırakanın aksi yöndeki açık iradesi ve kazandırmanın amacı önemlidir. Olağan hediyeler ile eğitim ve evlenme giderlerine ilişkin özel hükümler de gözetilir. [1, m. 669–675]

Denkleştirme ile tenkis aynı hesap ve talep değildir. Bir kazandırmanın denkleştirme dışında bırakılması, saklı payı ihlal ediyorsa tenkis incelemesini kendiliğinden engellemez. Sağlığında yapılan her ödeme de otomatik olarak mirastan düşülemez; ödemenin amacı ve kanuni koşulları belirlenmelidir. [1, m. 565, 669–675]

Vasiyetnameler ve miras sözleşmeleri

Vasiyetnamenin hazırlanması ve geçerliliği

Vasiyetnameyle mirasçı atanabilir veya belirli bir mal bir kişiye bırakılabilir. Bu iki düzenlemenin sonuçları farklıdır. Atanmış mirasçı terekeye mirasçı sıfatıyla katılırken, kendisine belirli bir mal vasiyet edilen kişi kural olarak bu malın teslimini veya hakkın devrini isteme hakkı kazanır. [1, m. 516–517, 599–600]

Vasiyetname resmî şekilde veya el yazısıyla yapılabilir; sözlü vasiyet ise kanunun öngördüğü olağanüstü koşullara bağlıdır. El yazılı vasiyetnamenin baştan sona mirasbırakanın el yazısıyla yazılması, yıl, ay ve gün içermesi ve imzalanması gerekir. Metnin bilgisayarda hazırlanıp yalnızca imzalanması, el yazılı vasiyetnamenin bu şartını karşılamaz. Ehliyet, serbest irade, şekil ve saklı pay sınırları birlikte değerlendirilir. [1, m. 502, 505, 531–541]

Evde el yazılı vasiyetname ile noter vasiyetnamesinin hazırlanışı, tanık seçimi ve saklı pay örneği için vasiyetname hazırlama ve geçerlilik şartları yazısını okuyabilirsiniz.

Vasiyetnamenin açılması ve yerine getirilmesi

Ölümden sonra bulunan vasiyetname sulh hâkimine teslim edilir ve kanuni usulle açılarak ilgililere bildirilir. Açılıp okunması, vasiyetnamenin her yönden geçerli olduğunun kesin olarak karara bağlandığı anlamına gelmez. İptal, tenkis ve vasiyetin yerine getirilmesine ilişkin talepler ayrı koşullara tabidir. [1, m. 557–571, 595–600]

Vasiyetnamenin iptalinde tasarruf ehliyeti, irade bozukluğu, hukuka veya ahlaka aykırılık ve şekil eksikliği incelenir. Özellikle ehliyet tartışmasında düzenleme tarihindeki sağlık durumu ve kayıtlar önem taşır. Vasiyet edilen mal teslim edilmiyor veya hak devredilmiyorsa, vasiyetin yerine getirilmesi kapsamında uygun talep belirlenir. [1, m. 557–559, 600]

Miras sözleşmesi ve mirastan feragat

Miras sözleşmesi, resmî vasiyetname şeklinde ve kanunun aradığı katılım koşullarıyla düzenlenir. Mirastan feragat, mirasbırakan ile mirasçı arasında sağlığında yapılan bir sözleşmedir; ölümden sonra kullanılan mirası ret hakkından farklıdır. Bir karşılık alınarak yapılan feragat, sözleşmede aksi kararlaştırılmadıkça feragat edenin altsoyu için de sonuç doğurur. Bu nedenle sözleşmenin kapsamı ve sonraki kuşaklara etkisi açıkça değerlendirilmelidir. [1, m. 503, 528–530, 545]

Mirasın paylaşılması ve ortaklığın giderilmesi

Miras ortaklığı ve paylaşma sözleşmesi

Birden çok mirasçı varsa, paylaşmaya kadar tereke üzerinde miras ortaklığı oluşur. Mirasçının terekenin bütünündeki payı, belirli bir evin veya banka hesabının tek başına sahibi olduğu anlamına gelmez. Tereke üzerindeki tasarruflarda birlikte hareket ve temsil kuralları uygulanır. [1, m. 640]

Mirasçılar, terekenin tamamını veya belirli mallarını paylaşma sözleşmesiyle düzenleyebilir. Sözleşmenin geçerliliği yazılı şekle bağlıdır. Paylaşmaya katılması gereken hak sahipleri, hangi malın kime bırakıldığı, değer farkının nasıl karşılanacağı, teslim ve ödeme koşulları açık olmalıdır. Tapuda uygulanabilirlik ve temsil yetkileri ayrıca kontrol edilir. [1, m. 676–680]

Miras payının devri de paylaşmadan ayrılır. Mirasçılar arasındaki pay devrinde yazılı şekil, üçüncü kişiyle yapılan pay devrinde noterlikçe düzenleme şartı bulunur. Üçüncü kişiye devir, o kişiyi kendiliğinden mirasçı yapmaz veya paylaşmaya katılma yetkisi vermez. [1, m. 677]

Anlaşma sağlanamaması ve dava yolu

Kanuni veya sözleşmesel bir engel yoksa her mirasçı paylaşma isteyebilir. Aynen paylaşma imkânı, malların niteliği ve değerleri değerlendirilir; koşullarına göre satış yoluyla paylaşma da gündeme gelebilir. Terekenin birden fazla maldan oluşması hâlinde malların farklı mirasçılara bırakılması ve değer farklarının para ile karşılanması da incelenebilir. [1, m. 642]

Taşınır ve taşınmazların paylaştırılması ile ortaklığın giderilmesine ilişkin uyuşmazlıklarda dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması gerekir. Bu kapsamda anlaşma sağlanırsa icra edilebilirlik şerhi alınması zorunludur. Bir uyuşmazlığın mirasla ilgili olması ise tek başına bütün miras davaları için zorunlu arabuluculuk bulunduğu anlamına gelmez. [5, m. 18/B]

Tarım arazileri ve çay bahçeleri

Miras kalan tarım arazilerinde paylaşma, tarım mevzuatındaki bölünme ve devir kurallarıyla birlikte ele alınır. Arazinin sınıfı, büyüklüğü, diğer parsellerle ekonomik bütünlüğü ve ölüm tarihi önemlidir. Bütün mirasçıların anlaşması, her birine ayrı parsel ve tapu çıkarılmasına tek başına yetmez. [6, m. 8, 8/A–8/Ç, geçici m. 5]

Çay ve fındık gibi özel iklim ve toprak ihtiyacı olan ürünlerin yetiştiği alanlarda daha küçük parseller oluşturulmasına ilişkin istisna da gerekli koşullara ve Bakanlığın uygun görüşüne bağlıdır. Bir mirasçıya devir, diğer payların karşılanması veya kanunun izin verdiği başka bir yöntem somut arazinin özelliklerine göre değerlendirilir. Ayrıntılar Miras Taksim Sözleşmesi ve Miras Paylaşımı yazısında yer almaktadır. [6, m. 8, 8/C]

Miras borçları ve mirasın reddi

Mirasçılar, kanuni istisnalar saklı kalmak üzere mirasbırakanın borçlarından kendi malvarlıklarıyla da sorumlu olabilir. Birden çok mirasçının bulunduğu durumda müteselsil sorumluluk söz konusu olduğundan, alacaklının istemi yalnızca her mirasçının pay oranıyla sınırlı olmayabilir. Mirasçıların aralarında “borcu bir kişi ödeyecek” diye anlaşması, diğerlerini alacaklıya karşı kendiliğinden borçtan kurtarmaz. [1, m. 599, 641, 681]

Mirasın gerçek reddi, sulh mahkemesine sözlü veya yazılı, kayıtsız ve şartsız beyanla yapılır. Genel ret süresi üç aydır. Yasal mirasçılarda süre, mirasçı olduklarını daha sonra öğrendikleri ispat edilmedikçe ölümün öğrenilmesiyle; vasiyetnameyle atanmış mirasçılarda tasarrufun kendilerine resmen bildirilmesiyle başlar. Koruma amacıyla terekenin yazımı, ret hakkının mirasçılara geçmesi veya önemli sebeplerle süre verilmesi gibi özel durumlar ayrıca incelenir. [1, m. 606–609, 615]

Ret süresi dolmadan tereke mallarını gizleyen veya kendisine mal eden ya da mirasçı olarak tereke işlerine kanunda belirtilen sınırları aşarak karışan kişi ret hakkını kaybedebilir. Olağan yönetim işleri ile mirasbırakanın işlerinin yürütülmesi için gerekli işlemler, tek başına ret hakkını düşürmez. Zamanaşımı veya hak düşümü sürelerini korumak için dava açılması veya cebrî icra takibi yapılması ret hakkını ortadan kaldırmaz. Mirasbırakanın ölüm tarihinde ödemeden aczinin açıkça belli veya resmen tespit edilmiş olması hâlindeki hükmen ret ayrıca incelenir; yalnızca borcun bulunması bu sonucu doğurmaz. [1, m. 605, 610]

Üç aylık sürenin başlangıcı, sonradan öğrenilen banka borçları ve ret hâlinde çocukların durumu için miras kalan borçlar ve mirasın reddi yazısını okuyabilirsiniz.

Mirası reddetmeye hakkı olan mirasçı, mirasın reddine ilişkin usule uyarak bir ay içinde sulh hâkiminden resmî defter tutulmasını isteyebilir. Sürenin başlangıcı mirasçının durumuna göre belirlenir. Deftere göre kabul, kişisel sorumluluğu bütünüyle kaldırmaz; kanuni istisnalar dışında deftere yazılan borçlardan hem tereke hem mirasçının kendi malvarlığıyla sorumluluk doğar. Deftere yazılmayan alacaklar için de özel hükümler vardır. Resmî tasfiye ayrı bir yoldur: mirasçının bu istemi, diğer mirasçılardan biri mirası kabul etmişse dikkate alınmaz. Resmî tasfiye hâlinde mirasçılar tereke borçlarından sorumlu olmaz. [1, m. 619, 627–630, 632–635]

Sağ kalan eşin hakları ve yurt dışı bağlantılı miraslar

Sağ kalan eşin miras ve mal rejimi hakları

Sağ kalan eşin miras payı ile evlilikteki mal rejiminden doğabilecek alacağı ayrı haklardır. Ölümle sona eren mal rejimi, malların edinilme tarihleri, kaynakları ve varsa sözleşme dikkate alınarak tasfiye edilir. Bu tasfiyenin sonucu, paylaşılacak terekenin hesabını etkileyebilir. Her malın kendiliğinden yarısının sağ kalan eşe ait olduğu kabul edilemez. [1, m. 202, 219–220, 225, 236, 499]

Sağ kalan eşin konut ve ev eşyasına ilişkin hakları, dayandığı hükme göre değişir. Mirasın paylaşılmasında sağ kalan eş, terekeye dâhil konut ve ev eşyası üzerinde miras hakkına mahsuben mülkiyet isteyebilir. Haklı sebepler varsa, sağ kalan eşin veya diğer yasal mirasçılardan birinin istemi üzerine mülkiyet yerine intifa veya oturma hakkı tanınabilir. [1, m. 652]

Edinilmiş mallara katılma rejiminin tasfiyesinde ise sağ kalan eş, eski yaşantısını sürdürebilmek için ölen eşine ait birlikte yaşadıkları konutta, katılma alacağına mahsup edilmek ve yetmezse bedel eklenmek üzere intifa veya oturma hakkı isteyebilir. Haklı sebepler varsa konutta mülkiyet tanınabilir; ev eşyası üzerinde de aynı mahsup koşullarıyla mülkiyet istenebilir. Mal rejimi sözleşmesi, meslek veya sanatın devamı için gerekli bölümler ve tarımsal taşınmazlara ilişkin özel hükümler ayrıca gözetilir. [1, m. 240, 652]

Yabancı ülkelerdeki malvarlığı ve belgeler

Yabancı vatandaşlık, yurt dışında ölüm veya farklı ülkelerde malvarlığı bulunması hâlinde uygulanacak hukuk ve yetkili makam ayrıca belirlenir. Türk milletlerarası özel hukuk kurallarında miras için ölenin millî hukuku esas alınırken, Türkiye’deki taşınmazlar hakkında Türk hukuku uygulanır. Mirasın açılması sebepleri, kazanılması ve paylaşılması bakımından terekenin bulunduğu ülke hukukunu esas alan özel kural ile varsa milletlerarası sözleşmeler de dikkate alınır. Yabancı bir belgenin Türkiye’deki işlemlerde kullanılabilmesi, belgenin niteliğine göre ayrıca incelenir. [7, m. 1, 20, 43]

Uyuşmazlığın değerlendirilmesi ve dava süreci

İlk incelemede ölüm tarihi, mirasçı çevresi, tereke malları, borçlar ve tartışmalı işlemler bir zaman sırası içinde belirlenir. Ardından paylaşma, tapu iptali, tenkis, denkleştirme, vasiyetnamenin iptali veya borçtan sorumluluğa ilişkin talepler ayrıştırılır. Aynı ailede birden fazla mirasbırakanın bulunması hâlinde, her ölümün oluşturduğu miras ilişkisi ayrı kurulmalıdır.

Süre hesabı talebin niteliğine göre yapılır. Tenkis davası açma hakkı, saklı payın zedelendiğinin öğrenilmesinden itibaren bir yıl ve her hâlde vasiyetnamelerde açılma, diğer tasarruflarda mirasın açılması tarihinden itibaren on yıl geçmekle düşer. Kanunda önceki bir tasarrufun yeniden yürürlüğe girmesine ilişkin özel başlangıç kuralı da vardır. [1, m. 571]

Ölüme bağlı tasarrufun iptalinde bir yıllık süre; tasarrufun, iptal sebebinin ve hak sahipliğinin öğrenilmesine bağlıdır. Ayrıca vasiyetnamenin açılması veya diğer tasarruflarda mirasın geçmesi tarihinden itibaren iyiniyetli davalıya karşı on, iyiniyetli olmayana karşı yirmi yıllık üst süreler bulunur. İptal ve tenkis iddialarının savunma yoluyla ileri sürülmesine ilişkin hükümler saklıdır. Bu süreler bütün miras uyuşmazlıklarına genellenemez. [1, m. 559, 571]

Görevli mahkeme de talebe göre değişir. Paylaşma ve ortaklığın giderilmesi sulh hukuk; tenkis, vasiyetnamenin iptali ve muris muvazaasına dayalı tapu iptali davaları kural olarak asliye hukuk mahkemesinde görülür. Mirasbırakanın son yerleşim yeri ile taşınmazın bulunduğu yere ilişkin yetki kuralları, ileri sürülen talebe göre değerlendirilir. Devir veya delil kaybı riski varsa ihtiyati tedbir ve delil tespiti koşulları ayrıca incelenir. [1, m. 642; 4, m. 2, 4, 11–12, 389, 400]

İlk değerlendirmede yararlı belgeler

  • Ölüm ve nüfus kayıtları, mevcut mirasçılık belgeleri; bağlantılı önceki ölümlere ilişkin kayıtlar.
  • Güncel ve geçmiş tapu kayıtları, resmî senetler, devir tarihleri ve ödeme belgeleri.
  • Vasiyetname, miras sözleşmesi, feragat, paylaşma ve miras payı devir sözleşmeleri.
  • Banka hesapları, kredi ve kefalet belgeleri, alacak kayıtları ve şirket paylarına ilişkin belgeler.
  • Kira, ürün geliri ve taşınmaz kullanımına ilişkin kayıtlar; varsa tarımsal arazi bilgileri.
  • İhtarnameler, tebligatlar, arabuluculuk tutanakları ve mevcut dava veya icra evrakı.
  • Uyuşmazlığa göre sağlık kayıtları, bakım belgeleri ve olayları doğrudan bilen tanıklara ilişkin bilgiler.

Belgelerin asılları ve tebliğ tarihlerini gösteren kayıtlar korunmalıdır. İnceleme için gerekli belgeler talebe göre değişir; henüz bütün belgelerin toplanmamış olması, sürelerin değerlendirilmesini ertelememelidir.

Sık sorulan sorular

Mirasçılık belgesi alınınca mallar paylaşılmış olur mu

Hayır. Belge, mirasçılık sıfatını ve payları gösterir. Belirli malların kime bırakılacağı, paylaşma sözleşmesi veya ilgili yargısal süreçle ayrıca belirlenir. Tapuda mirasçılar adına intikal yapılması da tek başına paylaşma değildir. [1, m. 598, 640, 676]

Mirasbırakan hayattayken miras payı istenebilir mi

Miras ölümle açılır. Bir kişinin gelecekte mirasçı olacağı beklentisi, mirasbırakan hayattayken miras payını istemesine tek başına hak vermez. Sağlığında yapılan bir işlemin ehliyetsizlik veya başka bir nedenle tartışılması ise o hukuki sebebin dava ve temsil koşullarına bağlıdır. [1, m. 575, 599]

Vasiyetnameyle bir çocuk tamamen miras dışında bırakılabilir mi

Saklı payın korunması ve mirasçılıktan çıkarma hükümleri birlikte incelenir. Kanundaki çıkarma sebebi, bunun tasarrufta belirtilmesi ve uyuşmazlık hâlinde ispatı önemlidir. Yalnızca vasiyetnamede bir çocuğa pay ayrılmaması, saklı pay korumasının her durumda ortadan kalktığı anlamına gelmez. [1, m. 505–506, 510–512, 560]

Bir mirasçı anlaşmaya katılmazsa paylaşma imkânsız hâle gelir mi

Anlaşma yoluyla yapılacak paylaşmada gerekli tarafların katılımı aranır. Anlaşma sağlanamaması hâlinde ise kanuni koşullarla yargısal paylaşma veya ortaklığın giderilmesi istenebilir. Aynen paylaşma, satış ve özel sınırlamalar ayrıca değerlendirilir. [1, m. 640, 642; 5, m. 18/B]

Miras kalan evi tek başına kullanan mirasçıdan ödeme istenebilir mi

Kullanım biçimi, tarafların anlaşması, diğer mirasçıların yararlanmasının engellenip engellenmediği ve varsa bildirimler incelenir. Ecrimisil veya gelir paylaşımı talebi her kullanımda kendiliğinden doğmaz. Bu konu Ecrimisil ve Dava Şartları yazısında ayrıca açıklanmıştır.

Mirasın yalnızca borçları reddedilebilir mi

Mirasın gerçek reddi kayıtsız ve şartsız yapılır. Malları kabul edip yalnızca borçları reddetme şeklinde bir ret beyanı bu koşulu karşılamaz. Resmî defter ve tasfiye gibi diğer yolların koşulları ve süreleri ayrıca değerlendirilmelidir. [1, m. 609, 619, 627, 632]

Mirasçılar anlaşırsa dava açılması gerekir mi

Her paylaşma için dava zorunlu değildir. Hak sahipleri, hukuken uygulanabilir bir paylaşma sözleşmesiyle anlaşabilir. Bununla birlikte sözleşmenin şekli, temsil, tapu işlemleri, tarım arazilerindeki sınırlamalar ve varsa arabuluculuk anlaşmasının icra edilebilirlik şerhi gerekliliği yerine getirilmelidir. [1, m. 676; 5, m. 18/B; 6, m. 8–8/C]

Bu sayfa genel bilgilendirme amacı taşır. Uygulanacak hükümler, süreler ve başvuru yolları; ölüm ve işlem tarihleri, belgeler ve somut uyuşmazlığın özelliklerine göre değerlendirilmelidir.

İlgili yazılar

Mevzuat ve karar kaynakları

[1] 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu — metinde belirtilen maddeler.

[2] 4722 sayılı Türk Medeni Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun — m. 17.

[3] Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 26.02.2025, E. 2023/368, K. 2025/87 ve 26.11.2025, E. 2024/800, K. 2025/753 — muris muvazaası ve ispat.

[4] 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — m. 2, 4, 11–12, 26, 110–111, 389, 400.

[5] 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu — m. 18/B.

[6] 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu — m. 8, 8/A–8/Ç ve geçici m. 5.

[7] 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun — m. 1, 20, 43.

[8] Yargıtay 1. Hukuk Dairesi, 08.02.2024, E. 2022/2810, K. 2024/990 ve 27.02.2020, E. 2016/16943, K. 2020/1414 — bağış ve tenkis ayrımı.