Ortaklığın Giderilmesi (İzale-i Şuyu) Davası
Arabuluculuk ve satış süreci
İçindekiler

Ortaklığın giderilmesi, diğer adıyla izale-i şuyu davası, bir mal üzerindeki paylı veya elbirliği mülkiyetinin sona erdirilmesini sağlar. Miras kalan ev, arsa, işyeri veya çay bahçesi hakkında anlaşamayan hak sahipleri bakımından en sık başvurulan paylaşım yollarından biridir.
Sonuç, malın bölünerek paylaştırılması veya satılarak bedelinin dağıtılması olabilir. Tek bir paydaşın başvurusu yeterlidir; çoğunluk kararı aranmaz. Ancak paylaşmayı engelleyen hukuki bir durum bulunup bulunmadığı, dava öncesi arabuluculuk ve taşınmazın hangi yöntemle paylaşılabileceği ayrıca incelenir. [1, 2]
Kimler dava açabilir ve kimler davaya katılmalıdır
Paydaşlardan veya miras ortaklığındaki mirasçılardan biri ya da birkaçı dava açabilir. Davacı olmayan bütün paydaşların davada taraf olması gerekir. Tapuda adı bulunan kişi ölmüşse mirasçıları belirlenmeli; mirasçılık belgeleri, paylar ve tebligat adresleri tamamlanmalıdır. Eksik tarafla paylaşım kararı verilmesi usul sorunlarına yol açar.
TMK m. 698 uyarınca ortaklığı sürdürme yükümlülüğü ve uygun olmayan zamanda paylaşma istemi gibi sınırlamalar gözetilir. Bir paydaşın yalnızca satış istememesi, paylaşmayı süresiz engelleyen bir neden değildir. [1]
Dava öncesinde arabuluculuk zorunludur
1 Eylül 2023’ten itibaren, taşınır ve taşınmazların paylaştırılması ile ortaklığın giderilmesine ilişkin uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır. Başvuru yapılmadan doğrudan dava açılması, davanın usulden reddine neden olur. Anlaşma sağlanamazsa son tutanakla dava yoluna gidilebilir. [2]
Başvuruda uyuşmazlık konusu mallar ve bütün hak sahipleri doğru gösterilmelidir. Görüşmelerde bir paydaşın diğerlerinin paylarını devralması, paylaşım veya malın birlikte satılması gibi çözümler değerlendirilebilir. Arabulucu, tarafları anlaşmaya zorlayamaz.
Anlaşma sağlanırsa bedel, ödeme tarihi, devredilecek paylar ve tapu işlemleri açıkça düzenlenmelidir. Bu kapsamdaki anlaşma belgesi için icra edilebilirlik şerhi alınması zorunludur; taşınmazla ilgili şerh, taşınmazın bulunduğu yer sulh hukuk mahkemesinden alınır. Anlaşma metninin imar ve tarım arazisi sınırlamalarına da uygun olması gerekir. [3]
Görevli ve yetkili mahkeme
Görevli mahkeme, malın değerine bakılmaksızın sulh hukuk mahkemesidir. Taşınmaza ilişkin ortaklığın giderilmesi davasında, taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi kesin yetkilidir. Birden fazla taşınmaz söz konusuysa HMK m. 12/3 çerçevesinde bunlardan birinin bulunduğu yerde diğerleri için de dava açılabilir. [4]
Terekenin bütününün paylaşılması gibi farklı kapsamlı miras taleplerinde özel yetki kuralları ayrıca değerlendirilir. Dilekçenin konusu ile talep edilen paylaşımın doğru belirlenmesi bu nedenle önem taşır.
Aynen taksim ve satış arasında nasıl karar verilir
Aynen taksim yoluyla paylaşım
Aynen taksim, malın bölünerek paydaşlara ayrı mülkiyetler hâlinde verilmesidir. Taşınmazın yüzölçümü, pay ve paydaş sayısı, yola erişimi, imar durumu ve bölünme sonrasındaki değeri incelenir. Bölüşülen parçalar eşit değerde değilse para eklenerek denkleştirme yapılabilir. [1]
Mahkeme, aynen taksim talebini teknik ve hukuki yönden araştırır. Arazinin fiilen çitlerle ayrılması veya paydaşların yıllardır farklı yerleri kullanması, tapuda bölünmenin mümkün olduğunu tek başına göstermez. Bilirkişi değerlendirmesi ile ilgili idarenin ifraza ilişkin görüşü önem taşır.
Kat mülkiyeti kurulması
Taşınmaz üzerindeki yapı elverişliyse, paydaşlardan birinin istemiyle kat mülkiyeti kurulup bağımsız bölümlerin paylara göre tahsisi değerlendirilebilir. Proje, yapı kullanma durumu, gerekli belgeler ve denkleştirme imkânı incelenir. Bu seçenek, özellikle birden fazla daire veya işyeri bulunan binalarda satışa karar verilmeden önce önem taşır. [5]
Çay bahçeleri ve diğer tarım arazileri
Tarım arazilerinde yalnızca yüzölçümünü paydaş sayısına bölerek sonuca varılamaz. 5403 sayılı Kanun’daki asgari ve yeter gelirli arazi büyüklükleri ile bölünme sınırlamaları dikkate alınır. Miras kalan tarım arazilerinde mirasın açıldığı tarih ve mülkiyetin mirasçılara devrine ilişkin özel hükümler de incelenir. [6]
Çay bahçelerinde arazinin tarımsal niteliği, topoğrafyası, ulaşımı ve kullanım bütünlüğü somut olarak belirlenmelidir. Fiilî kullanım sınırları, hukuken geçerli bir paylaşımın yerine geçmez.
Satış yoluyla ortaklığın giderilmesi
Aynen paylaşım koşullara uygun değilse veya mal önemli değer kaybına uğramadan bölünemiyorsa açık artırmayla satış gündeme gelir. Genel kural olarak satışın yalnızca paydaşlar arasında yapılması, TMK m. 699 uyarınca bütün paydaşların rızasını gerektirir. Miras taşınmazlarına ilişkin 2026 düzenlemesi ise ayrıca uygulanır. [1, 7]
Miras taşınmazlarında 2026 değişikliği
7589 sayılı Kanun’la İİK m. 114 değişmiştir. 31 Temmuz 2026’dan itibaren, bütün maliklerin paylarını miras yoluyla edindiği ve mirasçılar dışında malik bulunmayan taşınmazlarda ilk artırma yalnızca malik mirasçılar arasında yapılır. Bu özel usul bir defa uygulanır. [7]
İlk artırmada muhammen değerin %100’ü, ikinci artırmada %50’si esas alınır. Teklifin, ilgili tutar ile kanunda belirtilen rüçhanlı alacaklar toplamından yüksek olan miktarı ve buna eklenen satış ve paylaştırma giderlerini aşması gerekir. Bu oranlar, kesin satış fiyatı değildir.
31 Temmuz 2026’dan önce ilanı yapılmış artırmalarda önceki hükümler uygulanır. Bu nedenle yalnızca dava veya karar tarihine bakılarak satış usulü belirlenemez. [7]
Karardan sonra satış nasıl yürütülür
Satış, mahkemenin görevlendirdiği satış memuru tarafından İcra ve İflas Kanunu hükümlerine göre yürütülür. Kararın kesinleşmesi ve satışın talep edilmesinden sonra satış dosyasında kıymet takdiri, tebligat, ilan ve artırma işlemleri yapılır. Elektronik artırmalar UYAP E-Satış Portalı üzerinden izlenebilir. [4, 8]
Yargılama sırasında alınan değer raporu ile satış aşamasındaki kıymet takdiri aynı işlem değildir. Paydaşların güncel değerlemeyi, taşınmazın niteliklerini, ilanı ve tebligatları kontrol etmesi gerekir. İhaleye katılmak isteyen paydaş da teminat ve ödeme koşullarını satış ilanından incelemelidir.
Taşınmaz üzerindeki evi bir paydaş yaptırmışsa
Bir paydaşın taşınmazdaki binayı yaptırdığını veya ağaçları diktiğini ileri sürmesi, satış bedelinin dağıtımını etkileyebilir. Uygulamada bu yapılar ve dikili unsurlar muhdesat olarak adlandırılır. Aidiyet konusunda uyuşmazlık varsa şartlarına göre ayrı bir tespit davası ve bunun sonucunun beklenmesi gündeme gelebilir. Mevcut yapının bakım ve onarım giderleri ise kendiliğinden yeni bir muhdesat oluşturmaz; ayrı bir alacak talebinin konusu olabilir. [10]
Muhdesatın belirli bir paydaşa ait olduğu kabul edilmiş veya belirlenmişse, arsa ile muhdesatın değerleri ayrı hesaplanarak satış bedelinde oranlama yapılır. Bu nedenle her dosyada bedelin tamamını yalnızca tapu paylarına göre dağıtmak doğru değildir. Muhdesatın kendisine ait olması, paydaşı kendiliğinden arsanın tamamının maliki yapmaz. [9]
Masraflar ve satış bedeli nasıl paylaşılır
Başlangıçta harç ve gider avansı yatırılır; keşif, bilirkişi, tebligat ve satış işlemleri ek gider doğurabilir. Dosyanın toplam maliyeti taşınmaz sayısına, taraflara ve gerekli işlemlere göre değişir.
Bu dava iki taraflı sonuç doğurur. Kabul hâlinde yargılama giderleri ve mahkemenin hükmettiği vekâlet ücreti kural olarak paylar dikkate alınarak dağıtılır. Avukatla yapılan ücret sözleşmesi ise ayrı bir ilişkidir. Satış bedelinin dağıtımında giderler, paylar, varsa muhdesat oranları ve pay üzerindeki haklar birlikte gözetilir. [9]
Dava açma hakkı ile ilam zamanaşımı farklıdır
Ortaklık devam ettiği sürece paylaşma istemi kural olarak zamanaşımına uğramaz; kanuni veya sözleşmesel paylaşma sınırlamaları saklıdır. Buna karşılık verilmiş satış kararının uzun süre işlemsiz bırakılması, ilam zamanaşımı sorununu doğurabilir. [1, 11]
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, 30 Mayıs 2024 tarihli, E. 2023/3216, K. 2024/3073 sayılı kararında hüküm tarihi ile tebliğ tarihi arasında on yıldan fazla süre geçmesini ve zamanaşımını kesen sebepleri incelemiştir. On yıllık sürenin her durumda kesinleşmeden başlayacağı varsayılmamalıdır. Karar, tebliğ, kesinleşme ve sonraki işlemler birlikte değerlendirilmelidir. [11]
Dava öncesinde hazırlanması gereken belgeler
- Güncel tapu kayıtları, ada ve parsel bilgileri, pay oranları.
- Ölen paydaşlar yönünden mirasçılık belgeleri ve mirasçı bilgileri.
- Arabuluculuk son tutanağı ve varsa anlaşma belgeleri.
- İmar durumu, yapı belgeleri, kroki ve tarımsal nitelik bilgileri.
- Kullanım veya paylaşım anlaşmaları; yapı ve dikili unsurlara ilişkin belgeler.
Mülkiyet veya mirasçılık konusunda başka bir dava bulunuyorsa bunun dosyaya etkisi ayrıca ele alınmalıdır. Paydaşın taşınmazı kullanmasından doğan ecrimisil talebi de ortaklığın giderilmesinden farklı koşullara bağlıdır.
Sık sorulan sorular
Bir paydaş karşı çıkarsa dava durur mu
Hayır. Sırf karşı çıkılması ortaklığın giderilmesini engellemez. Mahkeme, paylaşma hakkını ve uygun yöntemi inceler. Aynen taksim imkânı varsa bunun dayanakları somut olarak ortaya konulmalıdır.
Taşınmazda oturan mirasçı satışa engel olabilir mi
Tek başına oturmak satışa engel değildir. Bununla birlikte intifa, aile konutu veya sağ kalan eşin özgüleme talebi gibi özel haklar mevcutsa bunların koşulları ayrıca incelenir. [1]
Dava ve satış ne kadar sürer
Her dosya için geçerli kesin bir süre yoktur. Paydaş sayısı, yurt dışı tebligatları, mirasçıların tespiti, teknik incelemeler, bağlantılı davalar ve kanun yolu aşamaları süreyi etkiler. Mahkeme kararı ile satış ve bedel dağıtımı ayrı aşamalardır.
Paydaş taşınmazı ihalede satın alabilir mi
Evet. Paydaşlar da ilgili artırmanın katılım koşullarını sağlayarak teklif verebilir. Miras taşınmazlarına ilişkin özel ilk artırma kuralının uygulanıp uygulanmadığı ve satış ilanındaki ödeme koşulları önceden kontrol edilmelidir. [7, 8]
Kaynaklar ve karar dayanakları
Metindeki numaralar aşağıdaki dayanaklara karşılık gelir. Mevzuat kontrol tarihi 1 Ekim 2026.
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, özellikle m. 642, 652, 698 ve 699. Paylaşma istemi ve biçimi. TBMM kanun metni
- 6325 sayılı Kanun m. 18/A ve 18/B. Dava şartı arabuluculuk hakkında Adalet Bakanlığı açıklaması. Resmî açıklama
- Adalet Bakanlığı İcra İşleri Dairesi Başkanlığı, 13.09.2024 tarihli, 6830 sayılı yazı. Arabuluculuk anlaşması ve zorunlu icra edilebilirlik şerhi. Resmî yazı
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, özellikle m. 4, 11, 12 ve 322. Görev, yetki ve satış memuru. TBMM kanun metni
- 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu, özellikle m. 10 ve 12. Kat mülkiyeti kurulması yoluyla paylaşım. Resmî mevzuat kaydı
- 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu, özellikle m. 8 ve devamı. Tarımsal arazilerin bölünmesi ve miras yoluyla devri. Bakanlık mevzuat yayını
- 7589 sayılı Kanun m. 1, geçici m. 1/1 ve m. 26. İİK m. 114 değişikliği; mirasçılar arasındaki ilk artırma ve geçiş hükmü. Resmî Gazete: 31.07.2026, sayı 33326. TBMM kanun metni
- Adalet Bakanlığı UYAP E-Satış Portalı. Satış ilanları ve elektronik artırma işlemleri. Resmî portal
- Yargıtay 7. HD, 12.01.2022, E. 2021/6363, K. 2022/349. Muhdesat oranları, satış bedelinin dağıtılması ve yargılama giderleri. Resmî karar kaydı
- Yargıtay 8. HD, 29.11.2017, E. 2015/12283, K. 2017/15887. Muhdesatın tespiti, hukuki yarar ve iyileştirme giderleri. Resmî karar kaydı
- Yargıtay 7. HD, 30.05.2024, E. 2023/3216, K. 2024/3073. Hüküm ile tebliğ arasındaki süre ve ilam zamanaşımı. Karar künyesiyle sorgulama için: Yargıtay Karar Arama
İlgili çalışma alanı Gayrimenkul Hukuku
Büro iletişim bilgileri
0 (531) 265 88 20 sutluogluhukuk@gmail.com
Büro adresi ve çalışma saatleri

