ARDEŞEN / RİZE
Gayrimenkul Hukuku

Emlak Komisyon Alacağı ve Emlakçı Ücretinin Şartları

Ücretin doğumu ve tahsil şartları

İçindekiler
Sözleşme kâğıdı üzerinde anahtarlar ve dolma kalem.

Emlak komisyonu, taşınmazın satılması veya kiralanması için sunulan aracılık hizmetinin karşılığıdır. Komisyonun talep edilebilmesi için, kural olarak geçerli bir yazılı simsarlık sözleşmesi bulunmalı ve satış ya da kiralama emlakçının faaliyeti sonucunda gerçekleşmelidir. Yalnızca ilan vermek, taşınmazı portföye almak veya bir kişiye göstermek, her durumda komisyon alacağı doğurmaz. [1]

Uyuşmazlıkta ücretin kimden istendiği, imzalanan belgeler, aracılık hizmetinin işlemle bağlantısı ve kararlaştırılan tutar birlikte incelenir. İşletmenin yetki belgesi ile müşterinin verdiği yetki birbirinden ayrılmalı; satış ve kiralama için belirlenen hizmet bedeli sınırları da gözetilmelidir. [2]

Emlak komisyonunun hukuki dayanağı

Türk Borçlar Kanunu m. 520 ve devamında düzenlenen simsarlık sözleşmesi, uygulamada emlak aracılık veya tellallık sözleşmesi olarak da adlandırılır. Simsar, tarafların sözleşme kurmasına imkân hazırlar ya da görüşmelere aracılık eder. Alım satım veya kira sözleşmesi ile emlakçıya ücret ödenmesini düzenleyen simsarlık sözleşmesi ayrı hukuki ilişkilerdir. [1]

Simsarlık sözleşmesinin tarafı satıcı, alıcı, kiraya veren veya kiracı olabilir. Bu nedenle yalnızca taşınmazın kimin adına kayıtlı olduğu üzerinden ücret borçlusunu belirlemek yeterli değildir. Talep, ücret yükümlülüğü üstlenen kişiyle kurulan hukuki ilişkiye dayanmalıdır.

Yazılı sözleşme ve yer gösterme belgesi

TBK m. 520/3, taşınmazlara ilişkin simsarlık sözleşmesini yazılı geçerlilik şartına bağlar. Satışa olduğu gibi kiralamaya aracılıkta da bu kural uygulanır. Kural olarak noter düzenlemesi gerekmez; sözleşmenin içeriği ile tarafların veya yetkili temsilcilerinin imzaları kontrol edilmelidir. Sözlü komisyon anlaşması, yalnızca tanık gösterilerek geçerli hâle getirilemez. [1]

Yer gösterme belgesi, içeriğine göre simsarlık sözleşmesi niteliği taşıyabilir. Belgenin hangi taşınmazı kapsadığı, aracılık hizmeti, ücret yükümlülüğü ve imzalar önemlidir. Sadece taşınmazın görüldüğünü kaydeden bir form ile tarafların komisyon ödeme borcunu da düzenleyen belge aynı sonucu doğurmaz. Yönetmelik m. 19 uyarınca taşınmazı gösterme hizmetinin kendisi için ayrıca bedel istenemez. [2, 3]

WhatsApp yazışmaları ve elektronik postalar, tarafların görüşmelerini ve aracılık faaliyetini göstermekte kullanılabilir. Ancak her elektronik mesaj, kanunun aradığı yazılı şeklin yerini tutmaz. Güvenli elektronik imza ve TBK m. 14–15 kapsamındaki diğer imza ve şekil kuralları ayrıca değerlendirilmelidir. [1, 5]

Emlakçı hangi şartlarda komisyona hak kazanır

TBK m. 521 uyarınca, kural olarak emlakçının faaliyeti ile kurulan satış veya kira sözleşmesi arasında bağlantı bulunmalıdır. Emlakçının son imza sırasında hazır olmaması tek başına belirleyici değildir; alıcıyı bulması, taşınmazı tanıtması ve tarafları buluşturması işlemin kurulmasına katkı sağlamış olabilir. Buna karşılık işlem, emlakçının çalışmasından bağımsız olarak gerçekleşmişse sırf taşınmaz daha önce portföyünde bulunduğu için ücret istenemez. [1, 4]

Örneğin, emlakçının gösterdiği evi daha sonra doğrudan malikinden satın alan kişinin durumu; evi önceden bilen ve emlakçının hizmetinden yararlanmadan satın alan kişinin durumundan farklıdır. Müşterinin “satıcı zaten arkadaşımdı” demesi tek başına sonucu belirlemez. Önceki görüşmeler, yer gösterme tarihi, pazarlık yazışmaları ve işlem tarihi karşılaştırılır.

Münhasır yetki verilmesi, belirli süre içinde doğrudan satış yapılması veya yakınlar aracılığıyla alım hâlinde ücret ödenmesi gibi sözleşme hükümleri de incelenir. Bu kayıtların varlığı, içeriklerinin kanuna ve tüketici işlemlerindeki haksız şart denetimine uygunluğu araştırılmadan her talebin kabul edilmesini sağlamaz. [1, 6]

Yargıtay kararlarında yer gösterme ve aracılık faaliyetinin ispatı

Alıcıyla imzalanan sözleşmenin önemi

Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 01.06.2023 tarihli, E. 2023/370, K. 2023/1722 sayılı kararında, emlakçı ile alıcı arasında imzalanan “Satılık Yer Gösterme Formu” değerlendirilmiştir. Daire, taşınmaz malikiyle ayrıca yazılı sözleşme veya yetkilendirme bulunmamasının, alıcıyla kurulan yazılı sözleşmeden doğan ücret talebini tek başına ortadan kaldırmadığını belirterek ret kararını bozmuştur. [3]

Karar, talebin kime ve hangi sözleşmeye yöneltildiğinin önemini gösterir. Uyuşmazlığa konu sözleşme 2014 tarihlidir. Karardaki malikin verdiği yetki ile işletmenin idari yetki belgesi farklıdır; karar, güncel Yönetmelik yükümlülüklerini veya hizmet bedeli sınırlarını kaldıran bir içtihat olarak yorumlanmamalıdır.

İlan vermenin tek başına yeterli olmaması

Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 28.11.2024 tarihli, E. 2024/368, K. 2024/3951 sayılı kararında, emlakçı tanıtım ve müşteri bulma faaliyetlerine dayanarak ücret istemiştir. Satışın bu faaliyetler sonucunda gerçekleştiği veya alıcının emlakçı tarafından bulunduğu kanıtlanamadığından, dosyadaki sözleşme durumuyla birlikte değerlendirme yapılarak talebin reddi onanmıştır. [4]

Bu karar bakımından önemli olan, yapılan çalışmaların sayısı kadar satışla bağlantısının da ortaya konulmasıdır. İlan kayıtları ve görüşmeler, komisyonun doğum şartlarıyla ilişkilendirilerek sunulmalıdır.

Emlak komisyonu ne kadar olabilir

Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmelik m. 20, satış ve kiralama aracılığı için ayrı üst sınırlar getirir. Satışta toplam hizmet bedeli, sözleşmedeki satış bedelinin KDV hariç yüzde 4’ünü; kiralamada ise sözleşmedeki bir aylık kira tutarını aşamaz. Bunlar her işlemde mutlaka alınacak ücretler değildir; daha düşük bir bedel kararlaştırılabilir. [2]

Aksi kararlaştırılmadıkça bedel, satışta alıcı ile satıcı; kiralamada kiracı ile kiraya veren arasında eşit paylaşılır. Alıcıdan ve satıcıdan ayrı ayrı yüzde 4 alınamaz. İki tarafla ayrı yetkilendirme sözleşmesi yapılması da toplam sınırı iki katına çıkarmaz. [2]

Örneğin satış bedeli 5.000.000 TL ise toplam üst sınır 200.000 TL + KDV’dir. Ücret bu tutarda belirlenmiş ve farklı bir paylaşım kararlaştırılmamışsa taraf başına 100.000 TL + KDV düşer. Aylık kirası 30.000 TL olan taşınmazda ise toplam kiralama hizmet bedeli en fazla 30.000 TL + KDV olabilir.

Ücret kararlaştırılmamışsa TBK m. 522’deki tarife ve teamül kuralları gündeme gelir; mevzuattaki üst sınırlar yine gözetilir. Satış veya kiralamayla birlikte verilen bağlantılı hizmetler için farklı adlar altında ücret yazılması, Yönetmelik m. 20’deki tek hizmet bedeli kuralını aşmanın yolu olarak kullanılamaz. [1, 2]

Satış gerçekleşmezse veya taraflardan biri vazgeçerse

Satışa veya kiralamaya aracılıkta, asıl sözleşme kurulmamışsa kural olarak başarıya bağlı komisyon hakkı doğmaz. Taşınmaz satışında resmî şekil kuralları da dikkate alınır; bir teklifin kabulü, kapora verilmesi veya adi yazılı alım satım protokolü her durumda geçerli taşınmaz satışı anlamına gelmez. [1]

Bununla birlikte, geçerli bir sözleşmede ayrıca kararlaştırılmış gider, cayma bedeli veya ceza koşulu bulunabilir. Bu taleplerin dayanağı ve doğum şartları komisyon alacağından ayrı incelenir. Yönetmelik m. 15–17’de işletmeye ödenecek cayma bedeli ve ceza koşuluna getirilen sınırlar ile genel işlem koşulları ve tüketicinin korunmasına ilişkin hükümler uygulanır. “Vazgeçen her durumda komisyon öder” şeklinde genel bir kural yoktur. [1, 2, 6]

Geçerli biçimde kurulmuş asıl sözleşmeden sonradan dönülmesi veya sözleşmenin ifa edilmemesi ise ayrı bir ihtimaldir. Emlakçının daha önce doğmuş ücret hakkının bundan etkilenip etkilenmediği, dönme sebebi ve sözleşme hükümleri üzerinden belirlenir.

Yetki belgesi ile müşterinin verdiği yetki arasındaki fark

Taşınmaz ticareti faaliyeti, Yönetmelik m. 5 gereğince yetki belgesine sahip işletmeler tarafından yürütülür. Belge, işletmenin bulunduğu yerdeki ticaret il müdürlüğünce Taşınmaz Ticareti Bilgi Sistemi üzerinden verilir. İşletmenin mesleki faaliyet iznini gösteren bu belge; belirli bir taşınmaz için müşteriyle yapılan yetkilendirme sözleşmesinden ve kişiye ait mesleki yeterlilik belgesinden farklıdır. [2, 10]

Yetki belgesiz faaliyet, idari yaptırım yönünden değerlendirilir. Bunun somut simsarlık sözleşmesine ve ücret talebine etkisi ise sözleşme tarihi, uygulanacak düzenleme ve TBK m. 27 çerçevesinde ayrıca incelenmelidir. Belgenin varlığı tek başına komisyon alacağını kanıtlamaz; eksikliğin etkisini de satışa yetkilendirme bulunmamasıyla aynı mesele gibi ele almak doğru değildir. [1, 2]

Komisyon alacağı nasıl ispatlanır

HMK m. 190 uyarınca emlakçı, talebini dayandırdığı sözleşmeyi, yaptığı işi ve ücretin doğduğunu gösteren olguları ispatlamalıdır. Borcun ödendiğini ileri süren taraf ise kural olarak ödemeyi kanıtlar. Emlakçının “hiç ödeme yapılmadığını” ayrıca kanıtlaması gerektiği biçiminde bir genelleme yapılmamalıdır. [5]

İncelemede özellikle şu belgeler önem taşır:

  • İmzalı simsarlık ve yetkilendirme sözleşmeleri ile yer gösterme belgeleri.
  • Tarafları ve taşınmazı belirleyen ilan kayıtları, teklif ve pazarlık yazışmaları.
  • Tapu işlem kayıtları veya kira sözleşmesi; gerçek işlem tarihini ve bedelini gösteren belgeler.
  • Banka dekontları, makbuzlar, faturalar ve varsa diğer emlak işletmeleriyle yapılan hizmet ortaklığı sözleşmeleri.

Tanık anlatımları, aracılık faaliyetini ve olayların gelişimini açıklayabilir; ancak yazılı geçerlilik şartının yerine geçmez. Fatura veya tek taraflı müşteri listesi de tek başına geçerli sözleşmeyi ve komisyon borcunu kesin olarak ortaya koymaz. Elektronik delillerin kimden geldiği, bütünlüğü ve hukuka uygun elde edilip edilmediği ayrıca değerlendirilir. [1, 5]

Komisyon ödenmezse hangi yola başvurulur

Önce borçlu, muacceliyet, ücret hesabı ve varsa önceki ödemeler belirlenir. İhtarname, talebin açıklanması ve koşulları varsa borçlunun temerrüde düşürülmesi için kullanılabilir; her uyuşmazlıkta noter ihtarı zorunlu değildir. Alacağın niteliğine göre ilamsız icra takibi veya alacak davası gündeme gelir. Takibe itiraz edilirse, itirazı giderecek yol ile uygulanacak süreler ayrıca seçilmelidir. [1]

Tüketici uyuşmazlığı

Mesleki faaliyeti kapsamında hizmet veren emlakçıdan, ticari veya mesleki olmayan amaçla hizmet alan kişiyle kurulan ilişki tüketici işlemi olabilir. Bu değerlendirmede simsarlık hizmetinin hangi amaçla alındığı önemlidir. [6]

2026 yılında değeri 186.000 TL’nin altında kalan tüketici uyuşmazlıklarında tüketici hakem heyetine başvuru zorunludur. Bu tutar ve üzerindeki uyuşmazlıklarda tüketici mahkemesi yolu değerlendirilir. Sınır bakımından taşınmazın satış değeri değil, uyuşmazlığa konu alacağın değeri esas alınır. Başvuru yılındaki güncel parasal sınır kontrol edilmelidir; icra takibi ve takibe itirazla ilgili usuller ayrıca değerlendirilir. [7]

Tüketici mahkemesinde görülecek alacak davalarında, 6502 sayılı Kanun m. 73/A’daki istisnalar dışında dava öncesi arabuluculuk zorunludur. Hakem heyetinin görev alanındaki uyuşmazlıklar ile hakem heyeti kararlarına itirazlar bu zorunluluğun dışındadır. [6, 7]

Ticari dava ve genel görevli mahkeme

Uyuşmazlık, örneğin her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgiliyse ticari dava niteliği taşıyabilir. Bu durumda asliye ticaret mahkemesi ve TTK m. 5/A kapsamındaki dava şartı arabuluculuk gündeme gelir. Yalnızca emlakçının tacir olması bütün komisyon davalarını ticari dava yapmaz. Tüketici veya ticari dava niteliğinde bulunmayan bağımsız komisyon alacağı taleplerinde ise kural olarak asliye hukuk mahkemesi görevlidir. [5, 8, 9]

Kiralamaya aracılık ücretinin istenmesi, uyuşmazlığı kendiliğinden kira bedeli davasına dönüştürmez. Mahkemenin görevi, taraflar arasındaki simsarlık ilişkisine göre belirlenir. Yetki bakımından da para alacağına ilişkin genel ve özel kurallar uygulanır; taşınmazın bulunduğu yer her komisyon davasında kesin yetkili değildir. [5]

Emlak komisyon alacağında zamanaşımı

TBK m. 147/5 uyarınca simsarlık sözleşmesinden doğan alacaklarda kural olarak beş yıllık zamanaşımı uygulanır. Ancak hüküm, ticari simsarlık ücreti alacağını bu kapsamın dışında bırakır. Bu nitelikteki ücret alacaklarında TBK m. 146’daki on yıllık genel süre dikkate alınır. Talebin ticari simsarlık ücreti olup olmadığı ve sözleşmenin tabi olduğu hukuk belirlenmeden bütün emlak komisyonları için tek süre söylenemez. [1]

Süre kural olarak alacağın muaccel olmasıyla başlar. Dava veya icra takibi gibi kesilme sebepleri ile arabuluculuk sürecinin zamanaşımına etkisi ayrıca değerlendirilmelidir. İhtarname göndermek, tek başına zamanaşımını kesen bir işlem değildir. [1, 9]

Sık sorulan sorular

Emlakçıya komisyonu yalnızca alıcı mı öder

Hayır. Ücretin kimin tarafından ve ne oranda ödeneceği sözleşmeyle belirlenir. Aksi kararlaştırılmamışsa satışta alıcı ile satıcı, kiralamada kiracı ile kiraya veren eşit paylaşır. Toplam tutar mevzuattaki sınırı aşamaz. [2]

Yer gösterme belgesini imzalayınca hemen komisyon doğar mı

İmza, belgedeki yükümlülükler bakımından önemlidir; ancak gösterme işlemi tek başına ücret doğurmaz. Belgenin içeriği, asıl işlemin gerçekleşmesi ve aracılıkla bağlantısı incelenir. [1, 2]

Evi doğrudan sahibinden almak komisyon borcunu kaldırır mı

Her zaman kaldırmaz. Geçerli yazılı sözleşme ve emlakçının işleme katkısı varsa, son işlemin doğrudan malikle yapılması ücret talebini kendiliğinden ortadan kaldırmaz. [1, 3]

Kapora emlakçının komisyonu sayılır mı

Kendiliğinden sayılmaz. Ödemenin kime, hangi amaçla ve hangi sözleşmeye dayanarak yapıldığı belirlenir. Satış bedeline ilişkin ödeme, güvence bedeli ve komisyon avansı farklı sonuçlar doğurabilir. [1]

Komisyon uyuşmazlığında sağlıklı değerlendirme, imzalı belgelerin gerçek satış veya kiralama süreciyle birlikte okunmasına bağlıdır. Önce ücretin doğup doğmadığı, ardından doğru borçlu, tutar ve başvuru yolu belirlenmelidir.

Kaynaklar ve mevzuat

Metindeki numaralar aşağıdaki dayanaklara karşılık gelir. Kontrol tarihi 3 Ekim 2026.

[1] 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu; özellikle m. 12–15, 20–27, 117, 146–149, 154, 237 ve 520–525. Kanun metni

[2] Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmelik; özellikle m. 5, 15–17, 19–20 ve 22. Ticaret Bakanlığının ilgili hükümleri içeren yayını. Resmî karar arama

[3] Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 01.06.2023, E. 2023/370, K. 2023/1722. Alıcıyla imzalanan yer gösterme sözleşmesine dayalı ücret talebi. Resmî karar arama

[4] Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 28.11.2024, E. 2024/368, K. 2024/3951. Aracılık faaliyeti ile satış arasındaki bağlantının ispatı. Resmî karar arama

[5] 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu; özellikle m. 2, 6, 10, 12, 17, 189–190 ve 199. Adalet Bakanlığı kanun metni

[6] 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun; özellikle m. 3, 5, 68, 73 ve 73/A. Bakanlık mevzuat yayını ile güncel başvuru sınırına ilişkin [7] birlikte okunmalıdır. Ticaret Bakanlığı mevzuat yayını

[7] Ticaret Bakanlığı, Tüketici Hakem Heyetlerine İlişkin Bilgilendirme Metni. 2026 yılı için 186.000 TL sınırı ve başvuru usulü. Bakanlık açıklaması

[8] 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu; özellikle m. 4, 5 ve 5/A. Ticaret Bakanlığı mevzuat erişim sayfası. Ticaret Kanunu ve ilgili mevzuat

[9] 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu; özellikle m. 16 ve 18/A. Dava şartı arabuluculuk ve süreler. Arabuluculuk Kanunu

[10] Ticaret Bakanlığı, Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmelik Sıkça Sorulan Sorular. Yetki belgesi, başvuru ve mesleki yeterlilik ayrımı. Bakanlık açıklamaları

Yargıtay bağlantıları karar arama ekranını açar. İlgili hukuk dairesi, esas ve karar numarasıyla sorgulama yapılabilir.

Büro iletişim bilgileri

0 (531) 265 88 20 sutluogluhukuk@gmail.com

Büro adresi ve çalışma saatleri